มาเลเซีย

การทหาร        กองทัพแห่งชาติมาเลเซีย ประกอบด้วย ทบ. ทร. และ ทอ. มีกำลังพลประจำการ 113,000 นาย แบ่งเป็น ทบ. 80,000 นาย ทร. 18,000 นาย ทอ. 15,000 นาย และกำลังพลสำรอง 51,600 นาย สำหรับยุทธศาสตร์ป้องกันประเทศฉบับใหม่ (ปี 2569-2573) มุ่งรับมือสถานการณ์ความเปลี่ยนแปลงทางภูมิรัฐศาสตร์ ความตึงเครียดในภูมิภาคอินโด-แปซิฟิก การแข่งขันทางเทคโนโลยีระหว่างมหาอำนาจ และการบ่มเพาะแนวคิดสุดโต่ง มาเลเซียยังตั้งเป้าหมายเพิ่มงบประมาณด้านกลาโหม จาก 1.1% ของ GDP ให้เป็น 1.5% ภายในปี 2573 เพื่อรองรับภารกิจและภัยคุกคามที่ซับซ้อนยิ่งขึ้น โดยมีแผนดำเนินการในระยะต่อไป ที่สำคัญ ได้แก่ การขยายพื้นที่ป้องกันประเทศให้ครอบคลุมมิติไซเบอร์ การปรับปรุงเทคโนโลยีการรบให้ทันสมัย การเพิ่มกำลังพล การยกระดับอุตสาหกรรมป้องกันประเทศ และการจัดหายุทโธปกรณ์ เช่น เรือสะเทินน้ำสะเทินบกอเนกประสงค์ (Multi-Role Support Ship-MRSS) ระบบป้องกันภัยทางอากาศพิสัยกลาง (Medium-Range Air Defense System-MERAD) ปืนใหญ่ต่อสู้อากาศยานขั้นสูง ขีปนาวุธพิสัยไกล และระบบป้องกันโดรนบุกรุก

ความสัมพันธ์ไทย-มาเลเซีย

ความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจ มาเลเซียเป็นคู่ค้าอันดับ 5 ของไทยในโลก และอันดับ 1 ในอาเซียน ส่วนไทยเป็นคู่ค้าอันดับ 7 ของมาเลเซีย มูลค่าการค้าปี 2567 ประมาณ 916,334.80 ล้านบาท ไทยส่งออกมูลค่า 433,238.51 ล้านบาท และนำเข้ามูลค่า 483,096.29 ล้านบาท ไทยขาดดุลการค้า 49,857.78 ล้านบาท สินค้าส่งออกของไทย : รถยนต์และส่วนประกอบ น้ำมันสำเร็จรูป สินค้าอุตสาหกรรม แผงวงจรไฟฟ้า และเครื่องคอมพิวเตอร์และส่วนประกอบ สินค้านำเข้าจากมาเลเซีย : น้ำมันดิบ แผงวงจรไฟฟ้า เคมีภัณฑ์ เครื่องจักรไฟฟ้าและส่วนประกอบ เครื่องคอมพิวเตอร์และส่วนประกอบ

ข้อตกลงสำคัญ : ความตกลงว่าด้วยการส่งผู้ร้ายข้ามแดนระหว่างกรุงสยาม-อังกฤษ (4 มี.ค.2454) ความตกลงว่าด้วยการอำนวยความสะดวกของการเดินรถไฟ (ปี 2465) ความตกลงว่าด้วยการจราจรข้ามแดน (ปี 2483) ความตกลงว่าด้วยการคมนาคมและขนส่งทางบก (1 ม.ค.2497) ความตกลงว่าด้วยการเดินรถไฟร่วม (20 พ.ค.2497) ความตกลงว่าด้วยการยกเว้นการตรวจลงตราหนังสือเดินทางทูตและราชการ (24 ต.ค.2505) ความตกลงว่าด้วยการบริการเดินอากาศ (18 พ.ย.2509) ความตกลงว่าด้วยการศุลกากร (9 พ.ค.2511)    ความตกลงว่าด้วยการยกเว้นการตรวจลงตรา (12 ม.ค.2513) ความตกลงว่าด้วยความร่วมมือทางการประมง (16 ม.ค.2514) ความตกลงว่าด้วยการสำรวจและปักปันเขตแดน (8 ก.ย.2515) ความตกลงว่าด้วยการจัดตั้งองค์กรร่วมมาเลเซีย-ไทย (21 ก.พ.2522) ความตกลงว่าด้วยความร่วมมือทางการเกษตร (26 ก.พ.2522) ความตกลงว่าด้วยการแบ่งเขตทางทะเล/ทะเลอาณาเขต (24 ต.ค.2522) ความตกลงว่าด้วยการแบ่งเขตไหล่ทวีป (24 ต.ค.2522) บันทึกความเข้าใจว่าด้วยการขนส่งสินค้าเน่าเสียง่ายผ่านแดนมาเลเซียไปยังสิงคโปร์ (24 พ.ย.2522) ความตกลงว่าด้วยการขนส่งสินค้าไป-กลับระหว่างฝั่งตะวันออกกับฝั่งตะวันตกของมาเลเซียผ่านแดนไทยโดยการรถไฟแห่งประเทศไทย (19 เม.ย.2523) ความตกลงว่าด้วยการยกเว้นการเก็บภาษีซ้อน (29 มี.ค.2525) บันทึกความเข้าใจว่าด้วยการศึกษาความเป็นไปได้ในการพัฒนาลุ่มน้ำโก-ลก (พ.ค.2526) ความตกลงว่าด้วยการจัดตั้งคณะกรรมาธิการร่วมไทย-มาเลเซีย (29 มิ.ย.2530) ความตกลงว่าด้วยการเดินเรือข้ามฟากบริเวณปากแม่น้ำโก-ลก (26 ก.ค.2533) บันทึกความเข้าใจว่าด้วยความร่วมมือด้านการศึกษา (25 พ.ค.2536) ความตกลงว่าด้วยการส่งเสริมและคุ้มครองการลงทุน (10 ก.พ.2538) บันทึกความเข้าใจว่าด้วยความร่วมมือด้านยางพารา (17 ก.ย.2542) ความตกลงว่าด้วยความร่วมมือชายแดน (18 พ.ค.2543) ความตกลงว่าด้วยการค้าทวิภาคี (6 ต.ค.2543) บันทึกความเข้าใจว่าด้วยการจัดทำ Bilateral Payment Arrangement (Account Trade) (27 ก.ค.2544) บันทึกความเข้าใจว่าด้วยความร่วมมือ 3 ฝ่าย ด้านยางพารา อินโดนีเซีย-มาเลเซีย-ไทย (8 ส.ค.2545) บันทึกความเข้าใจเพื่ออำนวยความสะดวกด้านพิธีการในการเคลื่อนย้ายสินค้า (28 ก.ค.2546) บันทึกความเข้าใจว่าด้วยความร่วมมือระหว่างตลาดหลักทรัพย์ไทยกับมาเลเซีย (28 ก.ค.2546) ความตกลงโครงการก่อสร้างสะพานข้ามแม่น้ำโก-ลกแห่งที่ 2 เชื่อมบ้านบูเก๊ะตา อ.แว้ง จ.นราธิวาส กับบ้านบูกิตบุหงา รัฐกลันตัน (14 ต.ค.2547) บันทึกความเข้าใจว่าด้วยความร่วมมือทางการศึกษา (21 ส.ค.2550) บันทึกความเข้าใจระหว่างรัฐบาลไทยกับรัฐบาลมาเลเซียว่าด้วยการจัดตั้งคณะกรรมการร่วมว่าด้วยความร่วมมือด้านความมั่นคงระหว่างไทย-มาเลเซีย (Thailand-Malaysia Joint Working Committee on Security Cooperation-JWC-SC) (19 ม.ค.2561)

สถานการณ์สำคัญที่น่าติดตาม

1) เสถียรภาพทางการเมืองภายใน ความขัดแย้งภายในพรรคการเมืองหลักทั้งฝ่ายรัฐบาลและฝ่ายค้าน มีสัญญาณขยายตัวจากความไม่ลงรอยด้านอุดมการณ์และผลประโยชน์ ซึ่งอาจส่งผลต่อความเป็นเอกภาพของกลุ่มพันธมิตรทางการเมือง และเป็นสัญญาณเตรียมพร้อมสู่การเลือกตั้งครั้งถัดไปในปี ๒๕๗๑
โดยกลุ่มแนวร่วมแห่งชาติ (Barisan Nasional-BN) เผชิญวิกฤตศรัทธาและความเป็นเอกภาพ เพราะพรรค MIC ที่เป็นตัวแทนของกลุ่มคนเชื้อสายอินเดีย และพรรค MCA ที่เป็นตัวแทนของกลุ่มคนเชื้อสายจีน ต้องการถอนตัวออกจากกลุ่ม BN เพราะไม่พอใจที่พรรคถูกลดบทบาทและไม่ได้รับการจัดสรรตำแหน่งสำคัญในรัฐบาลปัจจุบัน ซึ่งอาจส่งผลให้กลุ่ม BN เหลือเพียงพรรคอัมโน (UMNO) กับพรรคประชาชนซาบาห์ (PBRS) ขณะที่กลุ่มพันธมิตรแห่งชาติ (Perikatan Nasional-PN) ซึ่งประกอบด้วย พรรคเบอร์ซาตู (Bersatu) และพรรคปาส (PAS) มีปัญหาขัดแย้งกัน จากความไม่พอใจการบริหารงานของตัน ศรี มูห์ยิดดิน ยัสซิน อดีต นรม.และประธานกลุ่มฯ ที่ขาดความโปร่งใส่ ด้านพรรคปาสพยายามขยายบทบาทสู่การเมืองระดับชาติและต้องการส่งตัวแทนชิงตำแหน่ง นรม.ในการเลือกตั้งครั้งหน้า ความขัดแย้งระหว่างกลุ่มการเมืองดังกล่าวส่งสัญญาณการเปลี่ยนแปลงในการเมืองมาเลเซีย โดยแต่ละพรรคมีแนวโน้มเร่งวางยุทธศาสตร์ใหม่เพื่อเตรียมการหาเสียงเลือกตั้ง รวมทั้งอาจจับขั้วพันธมิตรใหม่หรือสมาชิกย้ายพรรค ซึ่งจะทำให้ภูมิทัศน์การเมืองมาเลเซียในระยะต่อไปไม่แน่นอนมากขึ้น

2) การผลักดันนโยบายเศรษฐกิจที่ยึดโยงกับหลักความต้องการ (Need-based) แผนพัฒนาเศรษฐกิจ ฉบับที่ 13 (13MP) เป็นหนึ่งในแนวทางนโยบายปฏิรูปประเทศของ นรม.อันวาร์ อิบราฮิม ที่มีเป้าหมายช่วยเหลือประชาชนโดยไม่แบ่งแยกเชื้อชาติและศาสนา โดยเปลี่ยนแนวทางการบริหารประเทศจากแบบเดิมที่ยึดเชื้อชาติ (Race-based) ซึ่งเน้นปกป้องชาวมาเลย์ภูมิบุตรมานานกว่า 60 ปี เป็นการยึดโยงกับหลักความต้องการ (Need-based) ที่มุ่งช่วยเหลือด้านเศรษฐกิจแก่ประชากรทุกกลุ่ม ไม่เฉพาะชาวภูมิบุตรอย่างที่ผ่านมา โดยนโยบายเศรษฐกิจภายใต้แผน 13MP เช่น นโยบายปกป้องสิทธิและสถานะของชนพื้นเมืองโอรังอัสลี แผนปฏิรูปเศรษฐกิจภูมิบุตร ปี 2578 (PuTERA35) แผนแม่บทการพัฒนาเขตหมู่บ้านใหม่ (New Village Development Master Plan) สำหรับกลุ่มคนเชื้อสายจีน และการส่งเสริมโอกาสทางอาชีพผ่านการศึกษาและพัฒนาทักษะสำหรับกลุ่มคนเชื้อสายอินเดีย สำหรับกระแสตอบรับมีทั้งด้านบวกและด้านลบ โดยมีการสนับสนุนจากกลุ่มคนรุ่นใหม่และภาคประชาสังคม เพราะเห็นว่าจะช่วยแก้ปัญหาที่กลุ่มชนชั้นนำใช้นโยบายที่ยึดตามเชื้อชาติเป็นเครื่องมือรักษาผลประโยชน์เฉพาะกลุ่ม ส่วนกระแสต่อต้านปรากฏเด่นชัดในพรรคการเมืองที่เป็นตัวแทนของชาวภูมิบุตร ขณะที่ชาวภูมิบุตรยังไม่ต่อต้านชัดเจน อาจเพราะส่วนใหญ่เป็นกลุ่มรายได้ต่ำที่เป็นกลุ่มเป้าหมายแรกที่จะได้รับความช่วยเหลือจากรัฐบาลตามหลักความต้องการ

3) การเสริมสร้างบทบาทมาเลเซียในเวทีระหว่างประเทศ ใน 2 มิติหลัก ได้แก่

3.1) มิติภูมิรัฐศาสตร์ มาเลเซียพยายามสร้างบทบาทนำในประชาคมระหว่างประเทศ เฉพาะอย่างยิ่งกลุ่มประเทศเศรษฐกิจเกิดใหม่และประเทศกำลังพัฒนาที่มีศักยภาพสูง (BRICS) และกลุ่มประเทศโลกใต้ (Global South) โดยยังคงยึดมั่นในนโยบายต่างประเทศที่มุ่งวางสถานะเป็นกลางในทุกความขัดแย้ง (ยกเว้นกรณีอิสราเอล-ปาเลสไตน์) และเป็นมิตรกับทุกประเทศ ขณะเดียวกัน มาเลเซียมีแนวโน้มรักษาบทบาทผู้ไกล่เกลี่ยในความขัดแย้งไทย-กัมพูชาต่อไป แม้สิ้นสุดวาระการเป็นประธานอาเซียน เพื่อใช้ความสำเร็จจากการดำเนินการเชิงรุกแก้ไขปัญหาดังกล่าว ผลักดันแนวคิดแทรกแซงอย่างสร้างสรรค์ (Constructive Intervention) หากเป็นประโยชน์ต่ออาเซียนในภาพรวม ซึ่งเป็นหลักการที่ นรม.อันวาร์ พยายามผลักดันในอดีต แต่ไม่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐสมาชิก

3.2) มิติเศรษฐกิจ มาเลเซียมุ่งเสริมสร้างสถานการณ์เป็นศูนย์กลางการค้า การลงทุน โลจิสติกส์ และนวัตกรรมในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ผ่านการดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศ การพัฒนาอุตสาหกรรมเทคโนโลยีขั้นสูง อาทิ เซมิคอนดักเตอร์ เครื่องใช้ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ (E&E) และการผลักดันแนวคิดเศรษฐกิจดิจิทัล เพื่อยกระดับขีดความสามารถการแข่งขันทางเศรษฐกิจของมาเลเซียในระยะยาว ควบคู่กับการขยายตลาดการค้าเพื่อลดผลกระทบจากการแข่งขันระหว่างมหาอำนาจ เน้นขยายตลาดการค้าและส่งออกไปยังภูมิภาคและประเทศที่มีแนวโน้มการขยายตัวทางเศรษฐกิจสูง เช่น แอฟริกา ลาตินอเมริกา และแคนาดา

4) การพัฒนาพื้นที่ชายแดนด้านไทย

4.1) การยกระดับความมั่นคง เพื่อแก้ไขปัญหาอาชญากรรมข้ามแดน เฉพาะอย่างยิ่งการลักลอบข้ามแดนและการขนย้ายสิ่งผิดกฎหมาย โดยมาเลเซียอนุมัติโครงการก่อสร้างรั้วชายแดนพร้อมติดตั้งกล้องวงจรปิด (CCTV) งบประมาณ 1,500 ล้านริงกิต (ประมาณ 11,600 ล้านบาท) ตั้งแต่ อ.ตุมปัต จนถึง อ.ตาเนาะห์แมเราะห์ รัฐกลันตัน ด้านตรงข้าม อ.ตากใบ อ.สุไหงโก-ลก และ อ.แว้ง จ.นราธิวาส ระยะทางประมาณ 50 กม. นอกจากนี้ มาเลเซียมีแผนจะปรับปรุงรั้วชายแดนตั้งแต่เขตชูปิงจนถึงปาดังเบซาร์ รัฐปะลิส จากรั้วลวดหนามเป็นรั้วคอนกรีต เพื่อให้การป้องกันอาชญากรรมข้ามแดนมีประสิทธิภาพมากขึ้น

4.2) การพัฒนาด้านเศรษฐกิจ ที่สำคัญ อาทิ ท่าเรือบกปะลิส รัฐปะลิส ตั้งอยู่กึ่งกลางระหว่างด่านปาดังเบซาร์ฝั่งมาเลเซียกับด่านบูกิตกายูฮีตัม รัฐเกดะห์ ห่างจากด่านปาดังเบซาร์ฝั่งไทย 6.2 กม. รองรับการขยายตัวของการค้าชายแดน เขตอุตสาหกรรมชูปิงวัลเลย์ รัฐปะลิส รองรับการพัฒนาพื้นที่รัฐตอนเหนือและยกระดับรัฐปะลิสเป็นรัฐอุตสาหกรรมที่มีรายได้สูง เน้นอุตสาหกรรมสีเขียวและฮาลาล โครงการดังกล่าวจะเป็นพื้นที่อุตสาหกรรมใหม่บริเวณชายแดนไทย-มาเลเซีย ตั้งอยู่ใกล้เส้นทางรางด้านปาดังเบซาร์ เขตเศรษฐกิจพิเศษ Delapan บริเวณด่านบูกิตกายูฮีตัม รัฐเกดะห์ ใกล้กับด่านสะเดาใหม่ จ.สงขลา รองรับการขยายตัวของการขนส่งสินค้าข้ามแดน และการเชื่อมต่อโครงการรถไฟสายตะวันออก (East Coast Rail Link-ECRL) เข้ากับระบบรางของไทยที่สถานีสุไหงโก-ลก จ.นราธิวาส เพื่อขยายเส้นทางรางเชื่อมต่อกับเส้นทางรถไฟสิงคโปร์-คุนหมิง (Singapore Kunming Rail Link-SKRL)