Category Archives: Analysis

โดมความร้อนถล่มยุโรป : สัญญาณเตือนจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

ช่วงปลายมิถุนายน 2569 หลายประเทศในยุโรปเผชิญกับคลื่นความร้อนรุนแรงจากปรากฏการณ์โดมความร้อน (Heat Dome) โดยประเทศที่ได้รับผลกระทบอย่างหนัก ได้แก่ ฝรั่งเศส เยอรมนี อิตาลี สเปน รวมถึงหลายพื้นที่ในยุโรปกลางและยุโรปตะวันออก หลายเมืองมีอุณหภูมิสูงกว่า 40 องศาเซลเซียส เหตุการณ์ครั้งนี้ส่งผลกระทบต่อประชาชนในหลายด้าน ทั้งการเจ็บป่วยจากโรคลมแดด ภาวะขาดน้ำ และโรคที่เกี่ยวข้องกับความร้อน องค์การอนามัยโลก (World Health Organization – WHO) ประเมินว่าคลื่นความร้อนครั้งนี้อาจส่งผลให้เสียชีวิตของผู้คนมากกว่า 1,300 ราย นอกจากนี้ ยังส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน เช่น ระบบการคมนาคม การเรียนการสอน และระบบไฟฟ้า ปรากฏการณ์โดมความร้อน (Heat Dome) เกิดจากระบบความกดอากาศสูงที่ปกคลุมพื้นที่เป็นเวลานาน จนทำหน้าที่เปรียบเหมือนฝาหม้อ ที่กักเก็บมวลอากาศร้อนไว้เหนือพื้นดิน ทำให้อากาศร้อนไม่สามารถลอยตัวขึ้นไปและระบายออกได้ตามปกติ ในขณะเดียวกันท้องฟ้าที่ปลอดโปร่งทำให้แสงแดดส่องถึงพื้นดินอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ความร้อนสะสมเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ทำให้อุณหภูมิสูงทั้งในช่วงกลางวันและกลางคืน สำหรับคลื่นความร้อนที่เกิดขึ้นในยุโรปครั้งนี้ ยังได้รับอิทธิพลจากปรากฏการณ์ Omega Block ซึ่งเป็นลักษณะการไหลเวียนของกระแสลมกรดที่มีรูปแบบคล้ายตัวอักษรกรีก Ω (Omega) ทำให้ระบบความกดอากาศสูงเคลื่อนตัวช้าและปกคลุมพื้นที่เดิมเป็นเวลาหลายวัน นอกจากนี้ ยังได้รับอิทธิพลจากมวลความร้อนที่พัดมาจากทะเลทรายซาฮาราผ่านยุโรปตอนใต้…

3 คู่ความสัมพันธ์ที่น่าจับตามองจากการประชุมสุดยอดเนโต

การประชุมสุดยอดเนโตประจำปี 2569 ที่กรุงอังการา ตุรกี ระหว่าง 7-8 กรกฎาคม 2569 เป็นเวทีการหารือระหว่างประเทศพันธมิตรที่มีรูปแบบและระดับความสัมพันธ์ที่ซับซ้อนอย่างมาก ก่อนหน้านี้ กลุ่มความร่วมมือระหว่างประเทศทั่วโลกเคยมีมุมมองสอดคล้องกันว่า “พันธมิตรเนโต” คือแบบอย่างความร่วมมือด้านการทหารและความมั่นคงที่เข้มแข็งที่สุดในโลก เป็นสัญลักษณ์ของความร่วมมือที่เป็นรูปธรรม เพราะนอกจากจะมีแนวคิดการป้องกันสมาชิกและจัดทำเป็นแนวปฏิบัติร่วมกัน หรือกฎบัตรเนโตแล้ว ประเทศสมาชิกต่างก็มีผลประโยชน์ร่วมกันอย่างมาก อย่างไรก็ดี สถานการณ์โลกที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็วตั้งแต่สงครามรัสเซีย-ยูเครน ต่อเนื่องจนถึงเหตุความไม่มั่นคงในยุโรปจากปัญหาสังคมและเศรษฐกิจที่สะสมมาตั้งแต่ยุค COVID-19 สมทบด้วยกรณีประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ได้รับชัยชนะจากการเลือกตั้งและได้ดำรงตำแหน่งผู้นำสหรัฐฯ เป็นสมัยที่ 2 รวมทั้งความขัดแย้งในตะวันออกกลางครั้งล่าสุดที่เกิดขึ้น เมื่อปลายกุมภาพันธ์ 2569 ปัจจัยเหล่านี้ คือ กุญแจสำคัญที่สำคัญเนโตเผชิญความท้าทาย และทำให้การประชุมสุดยอดเนโตที่จัดขั้นในตุรกีครั้งนี้ น่าจับตามอง 3 คู่ความสัมพันธ์ที่อาจเป็นบทเรียนสำหรับกลุ่มความร่วมมือด้านความมั่นคงระหว่างประเทศ ความสัมพันธ์คู่แรก : สหรัฐฯ-ยุโรป……. การประชุมนี้เกิดขึ้นในห้วงที่ความสัมพันธ์ระหว่างผู้นำสหรัฐฯ กับประเทศสมาชิกเนโตในยุโรปค่อนข้างห่างเหิน ทั้งจากกรณีประธานาธิบดีทรัมป์ย้ำว่าต้องการให้สหรัฐฯ มีสิทธิครอบครองกรีนแลนด์ของเดนมาร์ก วิจารณ์ความมั่นคงของยุโรปเชิงลบในเอกสารยุทธศาสตร์ความมั่นคงของสหรัฐฯ นอกจากนี้ ยังข่มขู่ว่าจะถอนสหรัฐฯ ออกจากการเป็นสมาชิกเนโต และกดดันให้ยุโรปเพิ่มงบประมาณสนับสนุนเนโตอย่างจริงจัง เพราะผู้นำสหรัฐฯ มีมุมมองว่าที่ผ่านมา สหรัฐฯ เป็นประเทศเดียวที่ทุ่มเทงบประมาณเพื่อเนโตอย่างไม่ยุติธรรม และแนวคิดดังกล่าวก็ขัดแย้งกับนโยบาย America First…

สหรัฐฯ ขาดดุลการค้าเพิ่มขึ้น อาจกระทบความร่วมมือการค้าระหว่างประเทศ

นโยบายการค้าและความร่วมมือด้านเศรษฐกิจระหว่างสหรัฐฯ กับประเทศต่าง ๆ อาจมีความท้าทายมากขึ้น เนื่องจากสหรัฐฯ มีแนวโน้มจะออกมาตรการใหม่ ๆ เพื่อแก้ไขปัญหาขาดดุลการค้าระหว่างประเทศในห้วงครึ่งหลังของปี 2569 สำหรับสาเหตุที่ทำให้สหรัฐฯ อาจใช้มาตรการภาษีและต่อรองในการเจรจาการค้ามากขึ้น เพราะสหรัฐฯ กำลังขาดดุลการค้ามากขึ้น โดยฝ่ายวิเคราะห์เศรษฐกิจของกระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ เผยแพร่รายงานเมื่อ 7 กรกฎาคม 2569 ว่า สหรัฐฯ ขาดดุลการค้ากับต่างประเทศมากขึ้นถึง 77,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เมื่อห้วง พฤษภาคม 2569 มากที่สุดในรอบ 14 เดือน โดยนำเข้าสินค้าประเภททุน (Capital Goods) เพิ่มขึ้นจากเมื่อห้วงเมษายน ร้อยละ 3.3 และส่งออกน้อยลงร้อยละ 3.2 กลุ่มสินค้าที่สหรัฐฯ นำเข้าสินค้าจำนวนและมูลค่ามาก ได้แก่ อุปกรณ์สื่อสาร ยารักษาโรค และเซมิคอนดักเตอร์ สะท้อนว่าอุตสาหกรรมเทคโนโลยีในสหรัฐฯ กำลังขยายตัวอย่างรวดเร็ว มีความต้องการสินค้าสูง และเร่งตอบสนองนโยบายพัฒนาความเป็นผู้นำด้านเทคโนโลยีอันดับ 1 ของโลก เฉพาะอย่างยิ่งเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) นอกจากนี้ สหรัฐฯ ยังนำเข้าน้ำมันเพิ่มขึ้นมูลค่า 1,500…

เทคโนโลยีกับการก่อการร้ายยุคปัจจุบัน

วารสาร Counter Terrorist Trends and Analyses ประจำ กรกฎาคม 2569 เมื่อ 2 กรกฎาคม 2569 วิเคราะห์ผลกระทบของเทคโนโลยีอุบัติใหม่ (Emerging Technologies) ความคับแค้นใจส่วนบุคคล (Personal grievances) และบทบาทของสตรีกับการก่อการร้ายยุคปัจจุบัน วารสารดังกล่าวเป็นของ S. Rajaratnam School of International Studies (RSIS) สถาบันคลังสมองชั้นนำของโลก ตั้งอยู่ในมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีนันยาง (NTU) สิงคโปร์ ที่มุ่งเน้นการวิจัยด้านความมั่นคง การต่างประเทศ และนโยบายระดับภูมิภาค ประเด็นสำคัญของวาสารดังกล่าวได้สะท้อนภาพของเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) กับแนวคิดสุดโต่งรุนแรง (Radicalisation) โดยจากการสำรวจ AI ทั้งแบบทั่วไป และแบบที่เน้นข้อมูลอิสลาม พบว่าระบบ AI ทั้งหมดมีจุดร่วมที่เหมือนกัน คือการปฏิเสธ Jihadism และความรุนแรงอย่างชัดเจน แต่กลับมีมุมมองต่อ Islamism แตกต่างกันออกไป นอกจากนี้ ยังมีความกังวลเกี่ยวกับการใช้แชทบอท AI…

SDG Index ของสหประชาชาติ : ผลการประเมินของประเทศไทย

ไทยเป็นประเทศที่มีความคืบหน้าในการขับเคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals–SDGs) ตามการประเมินของหน่วยงานของสหประชาชาติ แต่ก็ยังมีบางตัวที่ต้องเร่งพัฒนาการให้ถึงเป้าหมาย ตามที่สมาชิก UN จำนวน 193 ประเทศ รับรองว่าจะต้องบรรลุเป้าหมายภายใน 15 ปี โดยไทยบรรจุเป้าหมาย SDGs ขององค์การสหประชาชาติ (UN) ทั้งหมด 17 เป้าหมายหลัก บูรณาการเข้าไปเข้าในยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2561–2580) และแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566–2570) รายงาน Sustainable Development Report และ SDG Index ประจำปี 2569 ที่ Sustainable Development Solutions Network (SDSN) ซึ่งเป็นเครือข่ายระดับโลก และก่อตั้งขึ้นโดยองค์การสหประชาชาติ (UN) เพื่อขับเคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals – SDGs)…

การประชุมสุดยอดรัสเซีย-อาเซียน สมัยพิเศษ : เพิ่มพูนความร่วมมือด้านพลังงาน  

อาเซียนและรัสเซียมีพัฒนาการความร่วมมือที่คืบหน้า เฉพาะอย่างยิ่งด้านพลังงาน โดยการประชุมสุดยอดอาเซียน-รัสเซีย สมัยพิเศษ เมื่อ 7-18 มิถุนายน 2569 ในโอกาสครบรอบ 35 ปี ความสัมพันธ์อาเซียน-รัสเซีย ณ เมืองคาซัน สาธารณรัฐตาตาร์สตาน รัสเซีย ได้มีการรับรองเอกสารจำนวน 4 ฉบับ ที่บ่งชี้ทิศทางความร่วมมืออาเซียนกับรัสเซียในระยะต่อไปว่าจะมุ่งเน้นความร่วมมือด้านพลังงาน  แต่อาเซียนอาจมีความเสี่ยงในการปฏิสัมพันธ์กับรัสเซีย จากกรณีความขัดแย้งรัสเซีย-ยูเครน อาเซียนให้ความสำคัญกับรัสเซียในมิติความมั่นคงทางพลังงาน จากแนวโน้มความต้องการใช้พลังงานของภูมิภาคที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยไตรมาส 1/2569 รัสเซียส่งออกพลังงานไปยังอาเซียนเพิ่มขึ้น ร้อยละ 40 เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปี 2568 ทั้งนี้ ทบวงการพลังงานระหว่างประเทศ (International Energy Agency-IEA) เผยแพร่รายงานแนวโน้มพลังงานในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เมื่อ 16 มิถุนายน 2569 ว่า ความต้องการใช้พลังงานในอาเซียนจะเพิ่มขึ้นเฉลี่ย ร้อยละ 2 ต่อปี จนถึงปี 2578 ขณะที่ความต้องการใช้น้ำมันลดลงเล็กน้อยที่ 3.9 ล้านบาร์เรลต่อวัน ภายในปี 2583 ดังนั้น การเสริมสร้างความร่วมมือทางพลังงานกับรัสเซีย…

หน่วยข่าวกรองจีนเตือนภัยการจารกรรมข้อมูลทางทะเล

รัฐบาลจีนเตือนประชาชนและภาคเอกชนให้ระมัดระวังการตกเป็นเครื่องมือการสอดแนมและการจารกรรมข้อมูลสำคัญทางอุตุนิยมวิทยาและทรัพยากรทางทะเล ที่ดำเนินการโดยต่างประเทศ โดยสื่อมวลชนจีนเมื่อ 11 มิถุนายน 2569 รายงานอ้างคำเตือนของหน่วยข่าวกรองจีน (Ministry of State Security – MSS) ว่า ต่างประเทศพยายามจารกรรมและรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับทรัพยากรและความมั่นคงทางทะเลของจีน ผ่านเครื่องมือสอดแนมหลากหลายรูปแบบ ทั้งอุปกรณ์ประเภททุ่นใต้น้ำ อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่ติดตั้งไปกับเรือ อุปกรณ์สำรวจผิวน้ำ และติดตั้งอุปกรณ์สอดแนมไว้ที่สัตว์ทะเล เช่น เต่าทะเล และปลาที่มีขนาดใหญ่ ซึ่งรัฐบาลจีนมีมุมมองว่าความเคลื่อนไหวดังกล่าวที่เพิ่มขึ้นเป็นอันตรายและภัยคุกคามต่อความมั่นคงของจีน ทั้งในมิติด้านอธิปไตยเหนือดินแดน การทหาร และความมั่นคงทางเศรษฐกิจ MSS เปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับอุปกรณ์สอดแนมรูปแบบใหม่ที่ตรวจพบมากขึ้น ซึ่งส่วนใหญ่จะปรากฏในรูปแบบเครื่องมือของสถาบันวิจัยทางทะเลจากต่างประเทศ แต่รวบรวมข้อมูลที่มีความอ่อนไหวและสำคัญต่อความมั่นคงของจีน ได้แก่ 1) ทุ่นสำรวจระบบนิเวศทางทะเล ที่ติดเซ็นเซอร์ประสิทธิภาพสูงสามารถเก็บข้อมูลอุตุนิยมวิทยาได้อย่างละเอียด ตลอดจนสามารถเก็บข้อมูลการเดินเรือและความเคลื่อนไหวของเรือดำน้ำจีนได้  2) สัตว์ทะเลขนาดใหญ่ตกเป็นเครื่องมือติดตั้งอุปกรณ์สอดแนมและรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับทรัพยากรทางทะเลของจีน โดยต่างประเทศได้ติดอุปกรณ์เซ็นเซอร์ที่ส่งข้อมูลไปยังดาวเทียมไว้ที่ตัวสัตว์ทะเลด้วย เช่น เต่าทะเล และปลาทะเล ซึ่งทำให้ต่างประเทศสามารถรวบรวมข้อมูลในพื้นที่เฉพาะได้อย่างแนบเนียนและต่อเนื่อง 3) อุปกรณ์สำรวจคลื่นรุ่นใหม่ ที่ใช้พลังงานแสงอาทิตย์ และสามารถเคลื่อนที่ได้ตามคำสั่งผ่านคลื่นวิทยุและดาวเทียม และ 4) อุปกรณ์นำทางที่ใช้ในเรือพาณิชย์และเรืออื่น ๆ  รัฐบาลจีนตั้งข้อสังเกตว่า ปัจจุบันบริษัทผู้ขายอุปกรณ์ดังกล่าวกระตุ้นให้เรือพาณิชย์และเรือขนส่งสินค้าที่เดินเรือผ่านน่านน้ำจีน ติดตั้งเครื่องนำทางรุ่นใหม่ รัฐบาลจีนจึงคาดว่าต่างประเทศจะใช้เครื่องมือนี้เสร้างเครือข่ายการสอดแนมขนาดใหญ่ในทะเลจีน…

สหราชอาณาจักรควบคุมภัยคุกคามจากสื่อออนไลน์

รัฐบาลสหราชอาณาจักรเตรียมออกกฎหมายควบคุมการใช้สื่อสังคมออนไลน์ในกลุ่มเยาวชน โดยประกาศเมื่อ 15 มิถุนายน 2569 ว่า รัฐบาลเตรียมเสนอและผลักดันให้รัฐสภาเห็นชอบกฎหมายการควบคุมอายุผู้ใช้สื่อสังคมออนไลน์ในสหราชอาณาจักรก่อนปลายปี 2569 เพื่อให้มีผลบังคับใช้ในปี 2570 ซึ่งจะยกระดับการป้องกันภัยคุกคามและอันตรายต่อเยาวชน ทั้งนี้ มาตรการของสหราชอาณาจักรจะเข้มงวดมากกว่ามาตรการที่ออสเตรเลียและสเปนบังคับใช้ เนื่องจากจะห้ามเยาวชนอายุต่ำกว่า 16 ปี ใช้แอปพลิเคชันหรือแพลตฟอร์มออนไลน์ที่เปิดโอกาสให้มีการถ่ายทอดสด การสนทนากับคนแปลกหน้า หรือการปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้ใช้งานระหว่างกัน ดังนั้น มาตรการของสหราชอาณาจักรจะส่งผลให้เยาวชนไม่สามารถมีบัญชีใช้งานแพลตฟอร์มออนไลน์จำนวนมาก เช่น Snapchat, TikTok, YouTube, Instagram, Facebook และ X รวมทั้งแพลตฟอร์มเกมออนไลน์บางประเภท สหราชอาณาจักรจะใช้มาตรการควบคุมอายุผู้ใช้สื่อสังคมออนไลน์ เนื่องจากมีข้อมูลยืนยันว่า การใช้สื่อสังคมออนไลน์ในปัจจุบันเป็นส่วนสำคัญของปัญหาการคุกคามทางไซเบอร์ ปัญหาสุขภาพ พฤติกรรมเสพติดเนื้อหาในสื่อสังคมออนไลน์ เกิดปรากฏการณ์เชื่อในข้อมูลประเภท Echo Chamber และเสี่ยงตกเป็นเหยื่อกลุ่มอาชญากรรม สมาคมปกป้องสิทธิเยาวชนในสหราชอาณาจักรส่วนใหญ่สนับสนุนมาตรการดังกล่าว โดยมีมุมมองว่าความเคลื่อนไหวของรัฐบาลเป็นจุดเปลี่ยนแปลงสำคัญต่อการปกป้องความปลอดภัยของเยาวชน พร้อมเสนอให้มีการบังคับใช้มาตรการอย่างเข้มงวด ขณะเดียวกันก็สนับสนุนให้รัฐบาลกดดันและร่วมมือกับบริษัทผู้ให้บริการสื่อสังคมออนไลน์ต่าง ๆ หรือกลุ่ม Big Tech ให้มีส่วนสำคัญในการคัดกรองเนื้อหาในสื่อสังคมออนไลน์ มีส่วนรับผิดชอบในการควบคุมการใช้อัลกอริทึ่ม ทั้งในสื่อสังคมออนไลน์ประเภทการสนทนา เกม และปัญญาประดิษฐ์ (AI) รวมทั้งเพิ่มมาตรการปกป้องผู้ใช้งาน เพื่อไม่ให้เป็นการผลักภาระให้ผู้ใช้บริการในการป้องกันตนเอง…