สาธารณรัฐมัลดีฟส์

การทหาร     กองกำลังป้องกันแห่งชาติมัลดีฟส์ (Maldives National Defense Force-MNDF) ประกอบด้วย นาวิกโยธิน (Marine Corps) หน่วยยามฝั่ง (Coast Guard) กองกำลังพิเศษ (Special Forces) และกองกำลังทางอากาศ (Air Corps) มีกำลังพลขนาดเล็กประมาณ 4,000 นาย โครงสร้างการบังคับบัญชาของกองกำลังป้องกันแห่งชาติมัลดีฟส์ขึ้นตรงต่อ รมว.กระทรวงกลาโหม ขณะที่สำนักงานตำรวจมัลดีฟส์ขึ้นตรงต่อ รมว.กระทรวงความมั่นคงแห่งมาตุภูมิและเทคโนโลยี งบประมาณด้านการทหารในปี 2568 อยู่ที่ประมาณ 140 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 45,000 ล้านบาท) หรือคิดเป็น  1.9% ของ GDP

ประธานาธิบดี Mohamed Muizzu ประกาศแผนระดมทรัพยากรเพื่อฟื้นฟูและเสริมสร้างขีดความสามารถทางทหารของประเทศ โดยมุ่งเน้นด้านการข่าวกรอง การเฝ้าตรวจ และการลาดตระเวน ความมั่นคงทางทะเล และการต่อต้านการก่อการร้าย อย่างไรก็ดี ขีดความสามารถด้านยุทโธปกรณ์ยังมีข้อจำกัดและไม่เพียงพอสำหรับการป้องกันการรุกรานจากภายนอก โดยยุทโธปกรณ์ส่วนใหญ่ถูกนำไปใช้เพื่อรักษาความมั่นคงและความปลอดภัยในเขตเศรษฐกิจพิเศษของประเทศซึ่งเป็นพื้นที่ยุทธศาสตร์สำคัญ ทั้งนี้ อินเดียเป็นประเทศหลักที่ให้การสนับสนุนด้านยุทโธปกรณ์และการฝึกอบรมทางทหาร นอกจากนี้ มัลดีฟส์ยังได้รับยุทโธปกรณ์มือสองจากเยอรมนี อินเดีย ญี่ปุ่น ตุรกี และสหราชอาณาจักร ขณะเดียวกัน เมื่อปี 2567 มัลดีฟส์และจีนลงนามข้อตกลงว่าด้วยการให้ความช่วยเหลือทางทหารจากจีน และเมื่อปี 2568 สหรัฐฯ บริจาคอุปกรณ์ดำน้ำสำหรับการปฏิบัติการพิเศษ (combat diving gear) ให้มัลดีฟส์

ปัญหาด้านความมั่นคง

1) ปัญหาการค้ามนุษย์ที่เกี่ยวข้องกับแรงงานอพยพผิดกฎหมาย ซึ่งส่วนใหญ่มาจากบังกลาเทศ รองลงมา คือ อินเดีย และศรีลังกา รวมถึงบางส่วนจากไทย เพื่อประกอบอาชีพในภาคอุตสาหกรรมก่อสร้าง ภาคบริการ และการค้าประเวณี โดยเฉพาะสตรีและเด็ก ทั้งนี้ มัลดีฟส์ยังคงถูกจัดให้อยู่ในกลุ่ม Tier 2 Watch List ตามรายงานสถานการณ์การค้ามนุษย์ประจำปี 2568 ของกระทรวงการต่างประเทศของสหรัฐฯ เนื่องจากรัฐบาลยังไม่สามารถปฏิบัติตามมาตรฐานขั้นต่ำได้อย่างครบถ้วน แม้จะมีความพยายามดำเนินมาตรการป้องกันและแก้ไขปัญหา อาทิ การเปิดสายด่วนต่อต้านการค้ามนุษย์ (anti-trafficking hotline) การแก้ไขกฎหมายแรงงาน (Employment Act) เพื่อเพิ่มการคุ้มครองแรงงานต่างชาติ และการจัดทำร่างแผนปฏิบัติการแห่งชาติ (National Action Plan) อย่างไรก็ตาม มาตรการดังกล่าวยังไม่ก่อให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม

2) ปัญหาการก่อการร้ายของกลุ่มหัวรุนแรง โดยถูกระบุว่า เป็นศูนย์กลางของบุคคลที่เกี่ยวข้องกับกลุ่มสุดโต่ง โดยเฉพาะในกลุ่มเยาวชนรุ่นใหม่ที่ได้รับการบ่มเพาะแนวคิดผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต ทั้งผู้ที่สนับสนุนกลุ่ม Islamic State (IS) และกลุ่มติดอาวุธจากต่างประเทศ โดยเฉพาะกลุ่มที่มีฐานในปากีสถาน มีการประเมินว่า ชาวมัลดีฟส์กว่า 1,400 คน มีแนวคิดหัวรุนแรง และมีพลเรือนชาวมัลดีฟส์สู้รบร่วมกับกลุ่ม IS มากกว่า 200 คน ซึ่งนับเป็นสัดส่วนที่สูงที่สุดในโลก เมื่อเทียบกับจำนวนประชากร แม้ในห้วง 2–3 ปีที่ผ่านมา จะยังไม่เกิดเหตุรุนแรงครั้งใหญ่ แต่ยังมีปัจจัยหลายประการที่สะท้อนถึงความเสี่ยงด้านความมั่นคงในอนาคต

3) ปัญหาด้านสิทธิมนุษยชนในมัลดีฟส์ในห้วงปี 2567-2568 ยังคงเป็นประเด็นที่นานาชาติแสดงความกังวลอย่างมาก จากการออกกฎหมายและนโยบายที่สะท้อนความพยายามในการควบคุมและจำกัดสิทธิเสรีภาพของประชาชน การแสดงออกทางการเมือง และเสรีภาพของสื่อมวลชน นอกจากนี้ ยังมีการระงับการเข้าถึงเว็บไซต์ การยุติการออกอากาศของสื่อที่เคลื่อนไหวทางการเมือง รวมถึงการเปิดโอกาสให้หน่วยงานด้านความมั่นคงกำหนดเงื่อนไขเกี่ยวกับสถานที่และระยะเวลาการชุมนุม ตลอดจนการใช้กำลังต่อกลุ่มผู้ชุมนุมที่วิพากษ์วิจารณ์รัฐบาล ส่งผลให้หน่วยงานระหว่างประเทศออกคำเตือนถึงภาวะถดถอยด้านสิทธิมนุษยชน  (rights regression) และเรียกร้องให้รัฐบาลมัลดีฟส์ยุติการจำกัดสิทธิเสรีภาพดังกล่าว

4) การแข่งขันและการแทรกแซงอิทธิพลของมหาอำนาจในมัลดีฟส์ โดยมีจีนและอินเดียเป็นผู้เล่นหลัก ภายใต้รัฐบาลปัจจุบันที่นำโดยประธานาธิบดี Mohamed Muizzu มัลดีฟส์ได้ยกระดับความสัมพันธ์กับจีนสู่ความร่วมมือเชิงยุทธศาสตร์อย่างลึกซึ้ง ทั้งด้านการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานเพื่อส่งเสริมการเติบโตทางเศรษฐกิจ ความร่วมมือด้านกลาโหม การให้ความช่วยเหลือทางทหาร ความมั่นคงทางทะเล และการตอบสนองต่อภัยพิบัติ ขณะเดียวกัน อินเดียยังคงพยายามรักษาอิทธิพลดั้งเดิมในมัลดีฟส์ผ่านการให้ความช่วยเหลือทางการเงิน การสนับสนุนงบประมาณ และการเริ่มเจรจาความตกลงการค้าเสรี (Free Trade Agreement-FTA) ส่งผลให้มัลดีฟส์ต้องดำเนินนโยบายรักษาความเป็นกลางเชิงภูมิรัฐศาสตร์อย่างระมัดระวัง

5) ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศส่งผลกระทบโดยตรงต่อเศรษฐกิจและสังคมของมัลดีฟส์ โดยเฉพาะการเพิ่มขึ้นของระดับน้ำทะเล การกัดเซาะชายฝั่งที่มีแนวโน้มทวีความรุนแรง การเสื่อมโทรมของแนวปะการัง และทรัพยากรทางทะเล ซึ่งเป็นฐานสำคัญของภาคประมงและการท่องเที่ยว นอกจากนี้ มัลดีฟส์ยังประสบปัญหาอุทกภัย โดยเฉพาะในช่วงฤดูมรสุมระหว่าง เม.ย.-ก.ย. ตลอดจนความเสี่ยงจากภัยสึนามิที่อาจเกิดจากแผ่นดินไหว

ความสัมพันธ์ไทย-มัลดีฟส์        

ไทยและมัลดีฟส์สถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตเมื่อ 2 มิ.ย.2524 และมีความสัมพันธ์อันดีระหว่างกันมาโดยตลอด ทั้งในระดับรัฐบาล และประชาชน ด้านเศรษฐกิจ ความสัมพันธ์ทางการค้าและการลงทุนระหว่างไทยกับมัลดีฟส์มีแนวโน้มขยายตัวอย่างต่อเนื่อง ภายหลังการลงนามความตกลงว่าด้วยความร่วมมือทางการค้าและเศรษฐกิจระหว่างกันเมื่อปี 2556 ซึ่งสอดคล้องกับเป้าหมายร่วมของทั้งสองฝ่ายในการเพิ่มมูลค่าการค้าระหว่างกันเป็น 2 เท่า หรือประมาณ 200 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ภายในปี 2561 ทั้งนี้ ไทยและมัลดีฟส์ยังเห็นพ้องที่จะขยายความร่วมมือให้ครอบคลุมในมิติด้านเศรษฐกิจ การค้า และการลงทุน โดยเฉพาะการเสริมสร้างความร่วมมือด้านประมงและอุตสาหกรรมแปรรูปผลิตภัณฑ์ประมง เนื่องจากมัลดีฟส์เป็นแหล่งนำเข้าปลาทูน่าที่สำคัญของไทย ตลอดจนความร่วมมือด้านการท่องเที่ยว ซึ่งถือเป็นจุดแข็งของทั้งสองประเทศ

มูลค่าการค้าระหว่างไทยกับมัลดีฟส์ในห้วง ม.ค.-ส.ค.2568 มีมูลค่ารวม 118.22 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยไทยส่งออกไปมัลดีฟส์มูลค่า 51.91 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และนำเข้าจากมัลดีฟส์มูลค่า 66.31 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สินค้าสำคัญที่ไทยส่งออกไปมัลดีฟส์ ได้แก่ รถจักรยานยนต์และส่วนประกอบ เครื่องนุ่งห่ม ผลิตภัณฑ์พลาสติก เหล็ก เฟอร์นิเจอร์และชิ้นส่วน ผลไม้สด แช่เย็น แช่แข็ง และอบแห้ง เครื่องจักรกลและส่วนประกอบ เครื่องสำอาง สบู่และผลิตภัณฑ์ดูแลผิว และผลิตภัณฑ์อะลูมิเนียม ขณะที่สินค้าหลักที่ไทยนำเข้าจากมัลดีฟส์ ได้แก่ สัตว์น้ำสด แช่เย็น แช่แข็ง แปรรูปและกึ่งสำเร็จรูป สินแร่โลหะอื่น ๆ เศษโลหะและผลิตภัณฑ์ ผลิตภัณฑ์สิ่งทอ สัตว์มีชีวิตที่มิได้ทำพันธุ์ เครื่องใช้ไฟฟ้าภายในบ้าน เครื่องคอมพิวเตอร์ อุปกรณ์และส่วนประกอบ สิ่งพิมพ์ และเสื้อผ้าสำเร็จรูป

ในอนาคต หากมีการเชื่อมโยงโครงการท่าเรือทวายเข้ากับมัลดีฟส์ จะเอื้อประโยชน์ต่อการพัฒนาระบบการขนส่งทางทะเลในภูมิภาค นอกจากนี้ ไทยยังพร้อมที่จะขยายความร่วมมือด้านความมั่นคงกับมัลดีฟส์ เพื่อร่วมกันจัดการปัญหาอาชญากรรมข้ามชาติในรูปแบบต่าง ๆ เนื่องจากปัญหาดังกล่าวมีความสำคัญและส่งผลกระทบโดยตรงต่ออุตสาหกรรมการท่องเที่ยว ซึ่งเป็นแหล่งรายได้หลักของทั้งสองประเทศ ทั้งนี้ มัลดีฟส์เคยขอความร่วมมือจากกองทัพเรือไทยในการแก้ไขปัญหาการทำประมงผิดกฎหมายและโจรสลัด ขณะที่กองทัพเรือไทยจัดส่งเรือรบ 2 ลำ ไปเข้าร่วมปฏิบัติการกับกองเรือนานาชาติ Combined Task Force 151 ซึ่งก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 2552 เพื่อแก้ไขปัญหาโจรสลัดในน่านน้ำสากล

ปัจจุบัน มีคนไทยในมัลดีฟส์ 491 คน (ปี 2567) ส่วนใหญ่เป็นแรงงานสตรีที่มีทักษะ ซึ่งทำงานอยู่ในภาคอุตสาหกรรมบริการ (สปา) รวมถึงอสังหาริมทรัพย์ และการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน

ความตกลงที่สำคัญระหว่างไทยกับมัลดีฟส์ ได้แก่ ความตกลงว่าด้วยการเดินอากาศ (ปี 2532) ความตกลงว่าด้วยความร่วมมือด้านสาธารณสุข (ปี 2546) ความตกลงว่าด้วยความร่วมมือทางการค้าและเศรษฐกิจ (ปี 2556) ความตกลงว่าด้วยการส่งผู้ร้ายข้ามแดน (ปี 2556) ความตกลงว่าด้วยการจัดตั้งคณะกรรมาธิการหารือร่วมไทย-มัลดีฟส์ (ปี 2556) บันทึกความเข้าใจว่าด้วยการค้าและความร่วมมือทางเศรษฐกิจ (ปี 2556) บันทึกความเข้าใจว่าด้วยการพาณิชย์ อุตสาหกรรม และการธนาคาร (ปี 2556) บันทึกความเข้าใจด้านการสาธารณสุขและการแพทย์ (ปี 2556) และบันทึกความเข้าใจด้านโทรคมนาคม (ปี 2556)