สาธารณรัฐอาหรับซีเรีย

การก่อตั้งประเทศ       สมัยสงครามโลกครั้งที่ 1 ฝรั่งเศสเข้าปกครองจังหวัดซีเรียของจักรวรรดิออตโตมาน (อุษมานียะฮ์) จนกระทั่งซีเรียได้รับเอกราชจากฝรั่งเศสเมื่อปี 2489 แต่ประเทศไร้เสถียรภาพจึงรวมประเทศกับอียิปต์เมื่อปี 2501 และจัดตั้งเป็นสหสาธารณรัฐอาหรับ (United Arab Republic) แต่รวมตัวได้เพียง 3 ปี ซีเรียก็ขอถอนตัวออกมาเมื่อปี 2504 ต่อมา เมื่อปี 2514 ซีเรียรวมประเทศอีกครั้งกับอียิปต์และลิเบียเป็นสหพันธ์สาธารณรัฐอาหรับ (Federation of Arab Republics) แต่ความสัมพันธ์กับอียิปต์เสื่อมถอยลง เนื่องจากอียิปต์ทำสัญญาสันติภาพกับอิสราเอล หลังจากสหพันธ์สาธารณรัฐอาหรับสลายตัวลงในปี 2520 ซีเรียจึงมีสถานะเป็นสาธารณรัฐอาหรับซีเรียมาจนถึงปัจจุบัน

การเมือง

ปกครองแบบสาธารณรัฐ อำนาจอธิปไตยแบ่งเป็น 3 ฝ่าย ได้แก่ ฝ่ายบริหาร ฝ่ายนิติบัญญัติ และฝ่ายตุลาการ 

ฝ่ายบริหาร : ซีเรียอยู่ระหว่างการเปลี่ยนผ่านทางการเมือง หลังจากฝ่ายกบฏนำโดยกลุ่มฮัยอะฮ์ ตะห์รีร อัชชาม (Hayat Tahrir al-Sham-HTS) โค่นล้มรัฐบาลประธานาธิบดีบะชาร อัลอะซัด เมื่อ 8 ธ.ค.2567 โดยกลุ่ม HTS ประกาศจัดตั้งรัฐบาลรักษาการและแต่งตั้งนายอะห์มัด อัชชะระอ์ ผู้นำกลุ่ม HTS เป็นประธานาธิบดีซีเรียอย่างเป็นทางการ เมื่อ 29 ม.ค.2568 รวมทั้งประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราวเมื่อ 13 มี.ค.2568 ซึ่งจะมีผลบังคับใช้ในช่วงเปลี่ยนผ่านทางการเมืองระยะเวลา 5 ปี และจะมีการจัดตั้งคณะกรรมการยกร่างรัฐธรรมนูญฉบับถาวรต่อไป ขณะที่การเลือกตั้งครั้งใหม่จะจัดขึ้นในปี 2573

เศรษฐกิจ

เศรษฐกิจซีเรียเมื่อปี 2567 หดตัวลง 1.5% ขณะที่ในปี 2568 คาดว่าจะขยายตัวเล็กน้อยที่ประมาณ 1% ทั้งนี้ เศรษฐกิจซีเรียยังคงเผชิญความท้าทายสำคัญทั้งด้านการเมืองและความมั่นคง รวมถึงการฟื้นฟูประเทศที่ได้รับผลกระทบจากสงครามกลางเมืองซึ่งยืดเยื้อมานานกว่า 13 ปี นับตั้งแต่ปี 2554 โดยรัฐบาลชั่วคราวของซีเรียกำลังเร่งส่งเสริมความสัมพันธ์กับต่างประเทศ เพื่อหวังดึงดูดการลงทุนจากต่างชาติการขอรับการสนับสนุนในการฟื้นฟูเศรษฐกิจ และการผลักดันให้สหรัฐฯ และชาติตะวันตกยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจต่อซีเรียอย่างเต็มรูปแบบ นอกจากนี้ ปัจจุบันซีเรียกำลังเผชิญวิกฤตสภาพคล่องอย่างรุนแรง จากปัญหาการขาดแคลนธนบัตรและภาวะชะงักงันของการหมุนเวียนสกุลเงินท้องถิ่นในระบบเศรษฐกิจ

 

สกุลเงิน ตัวย่อสกุลเงิน  :  ปอนด์ซีเรีย (Syrian pounds) หรือ SYP

อัตราแลกเปลี่ยนต่อดอลลาร์สหรัฐ :  1 ดอลลาร์สหรัฐ : 11,056.77 ปอนด์ซีเรีย 

อัตราแลกเปลี่ยนต่อบาท :  1 บาท : 337.24 ปอนด์ซีเรีย (ต.ค.2568) 

 

ดัชนีเศรษฐกิจสำคัญ

ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) : 19,993 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ปี 2566 ธนาคารโลก) 

อัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจ : 1% (ประมาณการปี 2568)

รายได้เฉลี่ยต่อหัวต่อปี : 847.4 ดอลลาร์สหรัฐ (ปี 2566 ธนาคารโลก) 

แรงงาน : 6,616,919 คน (ปี 2567 ของธนาคารโลก) 

อัตราการว่างงาน : 13% (ปี 2567 ของธนาคารโลก) 

อัตราเงินเฟ้อ : 93% (ประมาณการปี 2566 ของธนาคารโลก) 

ผลผลิตทางการเกษตร : ข้าวสาลี ข้าวบาร์เลย์ นม มะกอก มะเขือเทศ ส้ม มันฝรั่ง นมแกะ และมะนาว 

ผลผลิตอุตสาหกรรม : ปิโตรเลียม สิ่งทอ การแปรรูปอาหาร เครื่องดื่ม ยาสูบ เหมืองฟอสเฟต และซีเมนต์

ดุลการค้าระหว่างประเทศ : ขาดดุล 1,830 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (IMF ปี 2566)

มูลค่าการส่งออก : 5,470 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (IMF ปี 2566)

สินค้าส่งออก : น้ำมันมะกอก เครื่องเทศ บาร์เลย์ ถั่ว ฝ้าย มะเขือเทศ สบู่ ฟอสเฟต เมล็ดยี่หร่า ถั่วพิสทาชิโอ แก้ว ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาด แอปเปิล แพร์ มันฝรั่ง ผลไม้แห้ง 

คู่ค้าส่งออกที่สำคัญ : ซาอุดีอาระเบีย 30.9% ตุรกี 18.1% เลบานอน 12.2% จอร์แดน 6.88% อียิปต์ 5.35% สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ 4.83% คูเวต 4.27% เยอรมนี 2.02% เซอร์เบีย 1.57% 

มูลค่าการนำเข้า : 7,300 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (IMF ปี 2566)

สินค้านำเข้า : บุหรี่ ยาสูบ น้ำตาลดิบ (raw sugar) ยานพาหนะ อุปกรณ์ออกอากาศ (broadcasting equipment) แป้งสาลี น้ำมันทานตะวัน ปิโตรเลียมกลั่น กาแฟ และข้าว 

คู่ค้านำเข้าที่สำคัญ : ตุรกี 45% จีน 11.1% สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ 10.6% อียิปต์ 6.56%

คู่ค้าสำคัญ : ซาอุดีอาระเบีย ตุรกี สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และอียิปต์

ทรัพยากรธรรมชาติ : ปิโตรเลียม ฟอสเฟต แหล่งแร่โครเมียม แมงกานีส เหล็ก สังกะสี ยางมะตอย เกลือหิน หินอ่อน ยิปซัม และพลังงานน้ำ

การทหารและความมั่นคง

                  

การทหาร : ประธานาธิบดีเป็นผู้บัญชาการทหารสูงสุด ผู้ชายต้องเข้ารับการเกณฑ์ทหารเมื่ออายุ 18 ปี โดยอยู่ในกองทัพเป็นระยะเวลา 30 เดือน ปัจจุบันไม่มีข้อมูลชัดเจนเกี่ยวกับกำลังพลของกองทัพซีเรีย อีกทั้งไม่ปรากฏข้อมูลเกี่ยวกับงบประมาณด้านการทหาร เนื่องจากยังอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านทางการเมืองภายใต้รัฐบาลรักษาการ

ยุทโธปกรณ์สำคัญ : ไม่ทราบจำนวนยุทโธปกรณ์ที่แน่นอน แต่มีความหลากหลาย ได้แก่ 

ทบ. รถถังหลัก (MBT) รถหุ้มเกราะลาดตระเวน (RECCE) รถหุ้มเกราะทหารราบ (IFV) รถหุ้มเกราะลำเลียงพล (APC) รถหุ้มเกราะกู้ภัย (ARV) รถถังทอดสะพาน (VLB) ทุ่นระเบิดดักรถถัง (MW) อาวุธต่อสู้รถถังประเภทปืนต่อต้านรถถังเคลื่อนที่ได้ (SP) และระบบต่อต้านรถถังแบบพกพา (MANPATS) ปืนใหญ่ประเภทอัตตาจร (SP) ลากจูง (TOWED) ยิงระเบิด (MRL) และเครื่องยิงลูกระเบิด (MOR) ขีปนาวุธอากาศสู่อากาศพิสัยใกล้ (SRBM) อากาศยานไร้คนขับด้านข่าวกรอง เฝ้าระวัง และลาดตระเวน (ISR) ขีปนาวุธต่อสู้อากาศยานจากพื้นสู่อากาศ (SAM) ปืนต่อสู้อากาศยานประเภทอัตตาจร (SP) และลากจูง (TOWED)  

ทร. เรือลาดตระเวนและเรือรบชายฝั่งมากกว่า 15 ลำ เรือกวาดทุ่นระเบิด 7 ลำ เรือรบสะเทินน้ำสะเทินบก 3 ลำ เรือสนับสนุน 1 ลำ

ทอ. เครื่องบินขับไล่ (FTR) 55 เครื่อง เครื่องบินขับไล่โจมตีภาคพื้นดิน (FGA) 79 เครื่อง เครื่องบินโจมตี (ATK) 30 เครื่อง เครื่องบินขนส่ง (TPT) 23 เครื่อง เครื่องบินสำหรับการฝึก (TRG) มากกว่า 20 เครื่อง เฮลิคอปเตอร์โจมตี (ATK) มากกว่า 20 เครื่อง เฮลิคอปเตอร์อเนกประสงค์ (MRH) 40 เครื่อง เฮลิคอปเตอร์ขนส่ง (TPT) 1 เครื่อง ขีปนาวุธจากอากาศสู่อากาศ (AAM) ขีปนาวุธจากอากาศสู่พื้น (ASM) ขีปนาวุธต่อต้านการแผ่รังสี (ARM)

 

 ปัญหาด้านความมั่นคง 

1. รัฐบาลรักษาการของซีเรียยังไม่สามารถควบคุมพื้นที่ทั้งหมดของซีเรียได้อย่างเบ็ดเสร็จ โดยกองกำลังที่นำโดยชาวเคิร์ดยังคงควบคุมพื้นที่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของซีเรีย ขณะที่ชาวดรูซยังคงมีอิทธิพลในพื้นที่ทางตอนใต้ของกรุงดามัสกัส ขณะเดียวกันมีกองกำลังต่างชาติที่ปฏิบัติการทางทหารในซีเรีย ได้แก่ กองทัพตุรกีเคลื่อนไหวอยู่ในพื้นที่ทางเหนือ ส่วนกองทัพอิสราเอลเข้าควบคุมพื้นที่เขตปลอดทหาร รวมทั้งรุกล้ำเข้าไปในดินแดนบางส่วนของซีเรียบริเวณชายแดน นอกจากนี้ สถานการณ์ความมั่นคงภายในประเทศยังคงเปราะบาง เนื่องจากมีการปะทะระหว่างกองทัพรัฐบาลกับกลุ่มติดอาวุธทางชาติพันธุ์และศาสนาหลายกลุ่ม อาทิ 1) เหตุปะทะรุนแรงระหว่างกองกำลังสนับสนุนรัฐบาลชุดใหม่กับชาวชีอะฮ์อลาวีและกองกำลังสนับสนุนอดีตประธานาธิบดีอะซัด ในพื้นที่บริเวณชายฝั่งทางตะวันตกของซีเรีย 2) การปะทะกันระหว่างชาวดรูซกับชาวเบดูอินในพื้นที่ทางใต้ของซีเรีย ซึ่งเหตุขัดแย้งดังกล่าวยกระดับความรุนแรงขึ้น หลังจากอิสราเอลเข้าโจมตีทางอากาศในซีเรียโดยอ้างว่าเป็นการปกป้องชาวดรูซ 3) เหตุปะทะระหว่างกลุ่มติดอาวุธในซีเรียเพื่อแย่งชิงอิทธิพลและพื้นที่ควบคุมระหว่างกัน ที่สำคัญคือ กองกำลังประชาธิปไตยซีเรีย (Syrian Democratic Forces-SDF) นำโดยชาวเคิร์ด กับกองทัพแห่งชาติซีเรีย (Syrian National Army-SNA) ที่ได้รับการสนับสนุนจากตุรกี  
2. ปัญหาด้านมนุษยธรรม ซีเรียเผชิญความไร้เสถียรภาพอย่างยาวนานจากสงครามกลางเมืองตั้งแต่ปี 2554 ทำให้มีผู้พลัดถิ่นฐานภายในประเทศกว่า 7.4 ล้านคน ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในค่ายลี้ภัยที่แออัดและขาดแคลนความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม โดยสหประชาชาติ (UN) ประมาณการเมื่อปี 2567 ว่า ชาวซีเรีย 16.7 ล้านคน หรือเกือบ 70% ของประชากรทั้งหมด ต้องการความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมอย่างเร่งด่วน 
3. ความขัดแย้งกับอิสราเอล ที่ใช้ประโยชน์จากภาวะไร้เสถียรภาพทางการเมือง หลังจากระบอบการปกครองของอดีตประธานาธิบดีอะซัดล่มสลาย ด้วยการส่งกำลังเข้าโจมตีทางอากาศต่อโครงสร้างทางทหารและฐานทัพทหารในซีเรียหลายแห่ง การส่งกองกำลังทหารเข้าไปยังพื้นที่เขตกันชนระหว่างซีเรียกับที่ราบสูงโกลาน และขยายปฏิบัติการลึกเข้าไปยังพื้นที่ทางตอนใต้ของซีเรีย โดยอิสราเอลย้ำว่าเป็นปฏิบัติการชั่วคราวเพื่อสร้างเขตกันชนจนกว่าสถานการณ์บริเวณพรมแดนจะมีความมั่นคง นอกจากนี้ อิสราเอลยังเข้าปกป้องและสนับสนุนชาวดรูซในซีเรียให้เรียกร้องสิทธิในการกำหนดใจตนเอง (Right to Self-determination)
4. ปัญหาความไม่มั่นคงทางอาหารและเศรษฐกิจที่ตกต่ำ อันเป็นผลจากมาตรการคว่ำบาตรของหลายประเทศต่อซีเรียตั้งแต่ปี 2554 ผลกระทบจากสงครามกลางเมืองในซีเรีย และความขัดแย้งในภูมิภาคตะวันออกกลาง

ความสัมพันธ์ไทย-ซีเรีย

ความสัมพันธ์ด้านการทูต ไทยและซีเรียสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตอย่างเป็นทางการเมื่อ 10 ม.ค.2499 แต่ยังมิได้จัดตั้ง สอท. โดยไทยมีกงสุลกิตติมศักดิ์ประจำซีเรีย และซีเรียมีกงสุลกิตติมศักดิ์ประจำประเทศไทยเช่นกัน

ความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจ การค้าระหว่างไทย-ซีเรียเมื่อปี 2567 มีมูลค่า 27.59 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (955.12 ล้านบาท) ไทยส่งออกไปยังซีเรีย 26.58 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (920.65 ล้านบาท) และนำเข้าจากซีเรีย 1.01 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (34.47 ล้านบาท) โดยไทยได้เปรียบดุลการค้า 25.56 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (886.18 ล้านบาท) ขณะที่การค้าไทย-ซีเรียในห้วง ม.ค.-ส.ค.2568 มีมูลค่า 22.36 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (738.62 ล้านบาท) ไทยส่งออก 22.33 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (737.42 ล้านบาท) และนำเข้า 0.04 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (1.20 ล้านบาท) โดยไทยได้เปรียบดุลการค้าซีเรีย 22.29 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (736.21 ล้านบาท)

สินค้าที่ไทยส่งออกไปซีเรียในห้วง ม.ค.-ส.ค.2568 ได้แก่ อาหารทะเลกระป๋องและแปรรูป ไม้และผลิตภัณฑ์ไม้ ข้าว เส้นใยประดิษฐ์ ผลิตภัณฑ์ยาง ผลไม้กระป๋องและแปรรูป ของเบ็ดเตล็ดทำด้วยโลหะสามัญ ข้าวโพด ผลิตภัณฑ์มันสำปะหลัง รถยนต์ อุปกรณ์และส่วนประกอบ 

สินค้าที่ไทยนำเข้าจากซีเรียในห้วง ม.ค.-ส.ค.2568 ได้แก่ ผลิตภัณฑ์สิ่งทออื่น ๆ เสื้อผ้าสำเร็จรูป พืชและผลิตภัณฑ์จากพืช ผลิตภัณฑ์โลหะ สัตว์มีชีวิตไม่ได้ทำพันธุ์ สินค้าทุนอื่น ๆ เครื่องใช้เบ็ดเตล็ด เครื่องจักรไฟฟ้าและส่วนประกอบ สิ่งพิมพ์ 

เมื่อปี 2568 มีคนไทยอาศัยอยู่ในซีเรีย 37 คน (กรมการกงสุล เมื่อ 5 ก.พ.2568)

ความตกลงที่สำคัญระหว่างไทยกับซีเรีย-ความตกลงว่าด้วยบริการการบินระหว่างไทยกับซีเรีย    (ลงนามเมื่อ 18 ม.ค.2535)