ในห้วงต้นปี 2569 ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีจำนวนมากเผยแพร่คำเตือนเกี่ยวกับการใช้ประโยชน์เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence-AI) ซึ่งเติบโตและขยายตัวอย่างรวดเร็วทั้งในเชิงพาณิชย์และการใช้ข้อมูลทั่วไป เนื่องจากผู้เชี่ยวชาญประเมินว่าการใช้งาน AI ในปัจจุบันขยายตัวรวดเร็วมากเกินไปโดยไม่มีการควบคุม จนเสี่ยงสร้างอันตรายต่อสังคมมากขึ้น เฉพาะอย่างยิ่ง AI ถูกนำไปใช้ในการสร้างข้อมูลหลอกลวง ใช้พัฒนาการโจมตีทางไซเบอร์ และกลายเป็นต้นเหตุที่ทำให้มนุษย์ตัดสินใจผิดพลาดมากขึ้น
ในรายงาน International AI Safety ประจำปี 2569 ที่เผยแพร่เมื่อ 3 กุมภาพันธ์ 2569 ปรากฏคำเตือนของผู้เชี่ยวชาญต่าง ๆ ไม่ได้จำกัดเฉพาะเรื่องความเสี่ยงที่ AI จะมีความสามารถในการคิดวิเคราะห์หรือประมวลผลแทนที่แรงงานมนุษย์ได้ แต่ AI กำลังมีอิทธิพลต่อการตัดสินใจ ความคิดหรือความเชื่อของมนุษย์มากขึ้นจนน่าวิตกกังวล เนื่องจากที่ผ่านมา มนุษย์นิยมใช้เทคโนโลยี AI เพื่อหาข้อมูลเชิงลึก สร้างสรรค์และปรับปรุงผลงาน และใช้ประกอบการเรียนการสอน (tutoring) จนทำให้ข้อมูลจาก AI มีแนวโน้มได้รับความเชื่อถือมากกว่าข้อมูลจากแหล่งอื่น ๆ ทั้งที่ยังไม่มีการพิสูจน์ว่าข้อมูลจาก AI ถูกต้องหรือเหมาะสมกับการเรียนรู้ของมนุษย์หรือไม่
ในช่วงต้นปี 2569 เกิดปรากฏการณ์นักวิจัย AI ที่ประกาศลาออกจากตำแหน่งผู้พัฒนา AI ในบริษัทชั้นนำของโลกหลายแห่ง เพราะไม่ต้องการเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการพัฒนา AI โดยปราศจากการควบคุม เช่น กรณีนาย Mrinank Sharma หัวหน้าทีมพัฒนา AI ให้ปลอดภัยของบริษัท OpenAI ลาออกจากบริษัทพร้อมเผยแพร่จดหมายเตือนว่าโลกเผชิญอันตราย จากการพัฒนา AI โดยไม่มีกรอบจำกัดและพัฒนาอย่างรวดเร็วจนมนุษย์อาจก้าวไม่ทันเทคโนโลยี หลังจากนั้น นาง Zoe Hitzig ผู้พัฒนา AI ของบริษัท OpenAI ก็ลาออกเช่นกัน เพราะไม่เห็นด้วยที่แอปพลิเคชัน ChatGPT จะเริ่มให้บริการโฆษณา เนื่องจากอาจมีผลต่อการตัดสินใจของผู้ใช้งานแอปพลิเคชันดังกล่าว
นอกจากบริษัท OpenAI มีรายงานว่านักวิจัยและผู้พัฒนา AI ในบริษัท xAI ของนายอีลอน มัสก์ หลายคนทยอยลาออกจากบริษัทดังกล่าวเช่นกัน ภายหลังมีรายงานกว่าแอปพลิเคชัน Grok ซึ่งให้บริการโปรแกรมคอมพิวเตอร์หรือซอฟต์แวร์ที่จำลองการสนทนากับมนุษย์โดยอัตโนมัติ (Chatbot) กระตุ้นให้เกิดการเหยียดสีผิวและสร้างภาพปลอมที่เสี่ยงต่อความมั่นคงปลอดภัยของสังคม นอกจากนี้ ยังมีรายงานความเห็นของนาย Yoshua Bengio ผู้เชี่ยวชาญด้านคอมพิวเตอร์เจ้าของรางวัล Turing Award ที่ได้รับการยอมรับจากทั่วโลก ซึ่งระบุว่าปัจจุบันมนุษย์หลากหลายช่วงวัยมีปัญหาสุขภาพจิต ส่วนหนึ่งเพราะมีปฏิสัมพันธ์กับ AI มากเกินไป ไม่มีผู้พัฒนาใดคาดคิดมาก่อนว่า AI จะมีอิทธิพลต่อความรู้สึกและอารมณ์ของมนุษย์มากเท่าปัจจุบัน สะท้อนว่า AI มีผลกระทบต่อมนุษย์มากกว่าเรื่องแย่งงานหรือความปลอดภัยในการใช้เทคโนโลยี
พร้อมกันนี้ สถาบัน Center for AI Safety (CAIS) ของสหรัฐฯ ให้ความเห็นว่า เทคโนโลยี AI มีทั้งผลดีและผลเสีย หากปราศจากการควบคุมที่เหมาะสม โดยเปรียบเทียบเทคโนโลยี AI กับเทคโนโลยีชีวภาพ ซึ่งต่างก็มีประโยชน์ต่อมนุษย์ แต่หากถูกนำไปใช้ในแนวทางที่ไม่ถูกต้อง หรือตกอยู่ภายใต้การใช้งานของผู้ที่ประสงค์ร้าย ก็สามารถสร้างความเสียหายต่อมนุษยชาติได้อย่างมาก
คำเตือนและความเคลื่อนไหวของนักวิจัย รวมทั้งผู้เชี่ยวชาญด้าน AI และคอมพิวเตอร์ เป็นความพยายามต่อเนื่องจากเมื่อปี 2568 ซึ่งไม่ใช่ความเคลื่อนไหวเพื่อต่อต้านการใช้งาน AI แต่เพื่อนำเสนอข้อมูลความเสี่ยงต่าง ๆ สำหรับกระตุ้นและโน้มน้าวให้ประเทศต่าง ๆ รวมทั้งองค์กรระหว่างประเทศให้ความสำคัญกับการติดตามผลกระทบจากการใช้ AI และร่วมกันออกแบบแนวทางบริหารจัดการความเสี่ยง (risk management) และเริ่มการออกกฎระเบียบหรือมาตรฐานในการใช้ประโยชน์จาก AI ให้รัดกุมและครอบคลุมมากขึ้น
