วันนี้ The Intelligence จะชวนคุณผู้ฟังมาอัปเดตสถานการณ์ความมั่นคงในภูมิภาคตะวันออกกลาง หลังจากที่สหรัฐฯ และอิสราเอลเริ่มปฏิบัติการโจมตีอิหร่านเมื่อวันที่ 28 ก.พ.69 ที่ผ่านมา ซึ่งปัจจุบันก็นับว่าสถานการณ์ยืดเยื้อเข้าสู่สัปดาห์ที่ 3 แล้ว สถานการณ์ในปัจจุบันเป็นอย่างไร อิหร่านจะมียุทธการและวิธีการรับมืออย่างไร ติดตามรับฟังกันได้ที่ The Intelligence Podcast ตอนนี้เลยครับ
ประเทศในเอเชียจำนวนมากได้รับผลกระทบจากสถานการณ์สงครามในตะวันออกกลางที่ทำให้การขนส่งพลังงาน โดยเฉพาะน้ำมัน หยุดชะงัก และไม่เป็นผลดีต่อการสำรองน้ำมันในประเทศ เนื่องจากสงครามส่งผลกระทบต่อความปลอดภัยในช่องแคบฮออร์มุซที่เป็นช่องทางขนส่งน้ำมันร้อยละ 90 ไปยังเอเชีย ดังนั้น หลายประเทศทยอยออกมาตรการบรรเทาความตึงเครียดในวิกฤตพลังงาน รัฐบาลศรีลังกา เมื่อ 17 มีนาคม 2569 ประกาศให้วันพุธเป็นวันหยุดชั่วคราว มีผลบังคับใช้ทั่วประเทศ เพื่อลดการใช้พลังงานในห้วงที่ศรีลังกาเสี่ยงเผชิญภาวะขาดแคลนน้ำมัน ด้านประธานาธิบดี Anura Kumara Dissanayake ของศรีลังกายอมรับว่ารัฐบาลต้องเตรียมความพร้อมรับมือกับสถานการณ์วิกฤตที่สุด แต่ก็ยังมีความหวังว่าจะแก้ไขปัญหาได้ นอกจากนี้ ยังให้สถาบันการศึกษาเปิดทำการเป็นเวลา 4 วัน แทน 5 วัน รวมทั้งชี้แจงว่าเลือกประกาศวันหยุดทุกวันพุธ เพื่อให้หน่วยงานรัฐบาลยังคงเปิดทำการได้ต่อเนื่อง ไม่นานกว่า 2 วัน เพราะจะได้ไม่ส่งผลกระทบต่อการให้บริการประชาชน นอกจากนี้ ศรีลังกายังประกาศจำกัดการเติมน้ำมันเชื้อเพลิงให้เหมาะสม ซึ่งทำให้ประชาชนบางส่วนไม่พอใจ เพราะการกำจัดการเติมน้ำมันที่ 15 สิตร/คัน นั้นไม่เพียงพอต่อการเดินทาง ศรีลังการนำเข้าน้ำมันดิบและน้ำมันกลั่นจากต่างประเทศมากเป็นอันดับที่ 55 ของโลก หรือมูลค่าประมาณ 770 ล้านดอลลาร์สหรัฐ/ปี ศรีลังกามีโรงกลั่นน้ำมันภายในประเทศ แต่มีกำลังการผลิตเพื่อการอุปโภคภายในประเทศได้ร้อยละ 40 ทำให้ยังคงพึ่งพาการน้ำเข้าน้ำมันจากต่างประเทศร้อยละ 60 นอกจากศรีลังกา…
คิวบาซึ่งเป็นประเทศในภูมิภาคละตินอเมริกาจะตกเป็นเป้าหมายของรัฐบาลสหรัฐฯ ในการผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองเป็นลำดับถัดไป ซึ่งจะใช้ความมั่นคงทางพลังงานเป็นเครื่องมือ โดยมีรายงานเมื่อ 17 มีนาคม 2569 ว่า สหรัฐฯ เดินหน้ากดดันรัฐบาลคิวบาให้เปลี่ยนแปลงผู้นำ ด้วยการคงมาตรการยกเลิกการส่งน้ำมันและพลังานไปให้คิวบา ส่งผลให้คิวบาเผชิญวิกฤตขาดแคลนพลังงานและเศรษฐกิจพร้อม ๆ กัน แรงกดดันของสหรัฐฯ ที่เข้มขึ้นขึ้นตั้งแต่ มกราคม 2569 ทำให้คิวบาเผชิญวิกฤตพลังงานรุนแรงขึ้นทั่วประเทศ ประชาชนจำนวนมากไม่มีพลังงานใช้ในการอุปโภค ประสบเหตุการณ์ไฟดับทั้งประเทศ รวมทั้งกังวลเกี่ยวกับความมั่นคงปลอดภัยในการใช้ชีวิต และนักศึกษาไม่สามารถเข้าเรียนในสถาบันการศึกษาได้อย่างเต็มที่ เนื่องจากไม่มีไฟฟ้า และสาธารณูปโภคอื่น ๆ ประชาชนบางส่วนต้องการเดินทางออกจากประเทศเพราะไม่ต้องการเผชิญความไม่แน่นอน ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ และนายมาร์โค รูบิโอ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ยืนยันว่าคิวบากำลังเผชิญสถานการณ์เลวร้าย และสหรัฐฯ เตรียมดำเนินการบางอย่างเพื่อแทรกแซงคิวบา โดยอ้างว่าจำเป็นต้องเข้าไปฟื้นฟูเศรษฐกิจและการเมืองให้ประเทศ เพื่อให้รอดพ้นจากวิกฤตที่กำลังเผชิญอยู่ ซึ่งสหรัฐฯ มีเป้าหมายชัดเจนต่อคิวบา คือ ต้องการให้ประธานาธิบดี Miguel Díaz-Canel ลาออกจากตำแหน่ง และเปิดเศรษฐกิจให้บริษัทของสหรัฐฯ เข้าไปลงทุน รวมทั้งสหรัฐฯ จะวางแผนปฏิรูปเศรษฐกิจให้คิวบา สหรัฐฯ ย้ำเป้าหมายดังกล่าวในการเจรจากับรัฐบาลคิวบาอย่างต่อเนื่อง แต่ยังไม่มีการเปิดเผยรายละเอียดการเจรจาในแต่ละครั้ง หรือรายชื่อบุคคลที่สหรัฐฯ ต้องการสนับสนุนให้เป็นผู้นำคิวบาคนใหม่ ด้านประชาชนชาวคิวบาจำนวนมาก เห็นต่างกับสหรัฐฯ…
เวียดนามได้รับผลกระทบจากความขัดแย้งในตะวันออกกลาง เช่นเดียวกับประเทศอื่น ๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เฉพาะอย่างยิ่งด้านพลังงาน ซึ่งในระดับระหว่างประเทศ เวียดนามได้มีการหารือกับประเทศต่าง ๆ เพื่อเพิ่มการนำเข้าน้ำมันดิบ ซึ่งมีโรงกลั่นขนาดใหญ่ จำนวน 2 โรง และสามารถผลิตตอบสนองความต้องการใช้ในประเทศได้ร้อยละ 70 โดยน้ำมันดิบส่วนใหญ่ นำเข้าจากภูมิภาคตะวันออกกลาง ในห้วงสถานการณ์ปกติ และเมื่อปี 2568 เวียดนามนำเข้าน้ำมันดิบ จำนวน 14.2 ล้านตัน เพิ่มจากปี 2567 ร้อยละ 5.3 เวียดนามเพิ่มความมั่นคงทางพลังงานในระยะสั้น และยะยาวควบคู่กันไป โดยรัฐมนตรีด้านการค้าและอุตสาหกรรมของเวียดนามได้หารือนอกรอบการประชุมสุดยอดด้านพลังงานที่กรุงโตเกียว ญี่ปุ่น กับผู้แทนของญี่ปุ่นและเกาหลีใต้ เมื่อ14-15 มีนาคม 2569 ถึงความเป็นไปได้ที่เวียดนามจะนำเข้าน้ำมันดิบจากทั้งสองประเทศ หรือหาช่องทางช่วยให้เวียดนามสามารถนำเข้าน้ำมันดิบได้มากขึ้น พร้อมกับวางแผนเพิ่มความมั่นคงทางพลังงาน ด้วยการเชิญชวนให้ญี่ปุ่นเข้าไปลงทุนเกี่ยวกับการผลิตก๊าซธรรมชาติ และ พลังงานนิวเคลียร์ในเวียดนาม เวียดนามยังเชิญชวนให้สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) เข้าไปในลงทุนในเวียดนามเพิ่ม โดยในการพบกับเอกอัครราชทูต UAE กับนายกรัฐมนตรีเวียดนามที่ฮานอย เมื่อ 17 มีนาคม 2569 ก็ได้เชิญชวนให้ไปลงทุนด้านการจัดหาน้ำมัน ด้านไฮเทคโนโลยี ดิจิทัล…
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศอิหร่าน เมื่อ 18 มีนาคม 2569 ย้ำว่าการเมืองอิหร่านและนโยบายด้านความมั่นคงยังมีเสถยีรภาพ แม้จะสูญเสียนาย นายอะลี ลารีญานี เลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติสูงสุด พร้อมบุตรชาย และเจ้าหน้าที่ระดับสูงด้านความมั่นคงจากการโจมตีทางอากาศของอิสราเอล ซึ่งอิหร่านยืนยันเมื่อ 17มีนาคม 2569 เนื่องจากโครงสร้างการเมืองและรัฐบาลอิหร่านไม่ได้ขึ้นอยู่กับบุคคลเพียงคนเดียว อย่างไรก็ดี อิหร่านจะแก้แค้นเอาคืนเพื่อตอบโต้ความสูญเสียครั้งนี้ เนื่องจากนายลารีญานี อายุ 67 ปี เป็นบุคคลที่มีความสำคัญและสร้างผลงานด้านความมั่นคงให้อิหร่านมาโดยตลอด รวมทั้งมีบทบาทในการเจรจาข้อตกลงนิวเคลียร์กับประเทศตะวันตกด้วย นายลารีญานีเป็นเจ้าหน้าที่ระดับสูงที่สำคัญลำดับที่ 2 ที่เสียชีวิตในสงครามครั้งนี้ รองจากอดีตผู้นำสูงสุดของอิหร่านที่เสียชีวิตเมื่อ 28 กุมภาพันธ์ 2569 พร้อมระบุว่าอิหร่านไม่ต้องการสงคราม แต่เป็นสหรัฐฯ ที่เริ่มก่อนและต้องเป็นผู้รับผิดชอบผลกระทบต่อภูมิภาคตะวันออกกลาง ซึ่งอิหร่านก็ยิิงขีปนาวุธติดหัวรบแบบกระจายโจมตีอิสราเอล เพื่อตอบโต้การสังหาร ทั้งนี้ นายลารีญานี เป็นผู้มีบทบาทสำคัญด้านยุทธศาตสร์ของอิหร่าน ผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคงในตะวันออกกลางประเมินว่า อิสราเอลจะเดินหน้าแผนการสังหารผู้นำทางการเมืองและการทหารที่สำคัญของอิหร่าน โดยจะเร่งปฏิบัติการในสงครามครั้งนี้ เพื่อหวังผลบรรลุเป้าหมายการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง ซึ่งแม้ว่าอิหร่านจะเชื่อมั่นในโครงสร้างทางการเมืองและยุทธศาสตร์ความมั่นคงที่แข็งแกร่ง แต่การสูญเสียเจ้าหน้าที่ระดับสูงอย่างต่อเนื่อง จะสร้างความเปลี่ยนแปลงในระยะยาว เนื่องจากขาดบุคลากรที่มีความสามารถสูงอย่างต่อเนื่อง จนอาจกระทบต่อความสามารถในการรักษาความมั่นคงในอนาคต ขณะที่อิหร่านเผชิญความท้าทายในการรับมือกับปฏิบัติการทหารของสหรัฐฯ และอิสราเอล มีรายงานจาก MarineTraffic องค์กรที่ติดตามเรือพาณิชย์ทั่วโลกตั้งข้อสังเกตว่า อิหร่านอนุญาตให้เรือพาณิชย์เดินทางผ่านช่องแคบฮอร์มุซมากขึ้นเกือบเป็น 2…
โครงการอาหารโลก (World Food Programme-WFP) เตือนเมื่อ 17 มี.ค.69 ว่า หากความขัดแย้งในตะวันออกกลางยืดเยืดต่อไปจนถึง มิ.ย.69 อาจทำให้ประชากรทั่วโลกประสบภาวะอดอยากเฉียบพลันเพิ่มขึ้นอีก 45 ล้านคน เนื่องจากราคาน้ำมัน ราคาอาหาร และต้นทุนการขนส่งเพิ่มขึ้น ซึ่งเป็นผลจากการปิดช่องแคบฮอร์มุซ ที่ทำให้ห่วงโซ่อุปทานหยุดชะงัก และทำให้การช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมมเผชิญข้อจำกัดมากขึ้น ขณะเดียวกันการโจมตีทางอากาศของอิสราเอลในเลบานอน รวมถึงการออกคำสั่งอพยพ ยิ่งซ้ำเติมวิกฤตมนุษยธรรมในเลบานอน โดยประชากรมากกว่าหนึ่งล้านคนต้องพลัดถิ่นและเข้าไม่ถึงความช่วยเหลือ
นายโจเซฟ เคนท์ ผอ.ศูนย์ต่อต้านการก่อการร้ายแห่งชาติ (NCTC) ของสหรัฐฯ ประกาศลาออกจากตำแหน่งเมื่อ 17 มี.ค.69 เพื่อคัดค้านการทำสงครามกับอิหร่าน โดยระบุว่าไม่สามารถสนับสนุนการทำสงครามครั้งนี้ เพราะอิหร่านไม่ได้เป็นภัยคุกคามเร่งด่วน. แต่เป็นเพราะแรงกดดันจากอิสราเอล การลาออกของนายเคนท์เป็น จนท.ระดับสูงคนแรกของรัฐบาลประธานาธิบดีทรัมป์ ที่ลาออกเนื่องจากไม่เห็นด้วยกับการทำสงครามกับอิหร่าน
การปฏิบัติการทางทหารระหว่างสหรัฐฯ และอิสราเอลกับอิหร่านปัจจุบันยังมีความรุนแรงและการโจมตีอย่างต่อเนื่อง โดยไม่มีสัญญาณว่าจะเจรจาเพื่อหยุดยิงหรือไกล่เกลี่ยความขัดแย้ง ล่าสุดเมื่อ 16 มีนาคม 2569 มีรายงานว่าอิสราเอลปฏิบัติการโจมตีทางทหารทั้งในอิหร่านและเลบานอน เพื่อทำลายฐานที่มั่นและคลังอาวุธของกองกำลังติดอาวุธที่อิหร่านสนับสนุน ด้านผู้นำอิหร่านยืนยันว่าไม่ต้องการสงคราม แต่มีสิทธิป้องกันตนเอง พร้อมสั่งการโจมตีฐานทัพสหรัฐฯ ในอิรัก จำนวนผู้เสียชีวิตและได้รับบาดเจ็บจากความตึงเครียดในตะวันออกกลางเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ปัจจุบันเสียชีวิตแล้วอย่างน้อย 1,444 คน และได้รับบาดเจ็บมากกว่า 18,000 คน นอกจากนี้ ประเทศในตะวันออกกลางรายงานว่าสกัดกั้นโดรนและขีปนาวุธอย่างต่อเนื่อง เฉพาะอย่างยิ่งซาอุดีอาระเบียและสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) สะท้อนว่า สงครามอิหร่านมีแนวโน้มขยายขอบเขตและสร้างความเสียหายให้ประเทศในภูมิภาคตะวันออกกลางมากขึ้น การที่ประเทศในตะวันออกกลางเผชิญความเสี่ยงด้านความมั่นคงจากการปฏิบัติการทางทหารโดยตรง ส่งผลให้วิกฤตด้านความมั่นคงพลังงานมีแนวโน้มรุนแรงและยืดเยื้อ เนื่องจากประเทศในตะวันออกกลางเป็นผู้ผลิตและส่งออกน้ำมันไปยังภูมิภาคต่าง ๆ ทั่วโลก เฉพาะอย่างยิ่งเอเชีย และปัจจุบันคลังน้ำมันในประเทศตะวันออกกลางยังคงเสี่ยงตกเป็นเป้าหมายโจมตีอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้ ความกังวลเรื่องห่วงโซ่อุปทานน้ำมันโลกในระยะยาวยังเพิ่มขึ้น จากที่ภูมิภาคตะวันออกกลางยังเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันที่สำคัญ โดยเฉพาะช่องแคบฮอร์มุซยังไม่สงบเรียบร้อย นอกจากวิกฤตด้านพลังงาน ประเทศในตะวันออกกลางวิตกกับสถานการณ์ผู้อพยพ จากประชาชนในพื้นที่สงคราม โดยองค์การ UNHCR ของสหประชาชาติ ประเมินว่าสงครามครั้งนี้จะทำมีผู้พลัดถิ่นประมาณ 3.2 ล้านคน แม้ว่าอิหร่านจะยืนยันว่าจำนวนผู้อพยพออกนอกประเทศมีปริมาณไม่มาก แต่หากสถานการณ์ยืดเยื้อและทวีความรุนแรง อาจทำให้เกิดคลื่นผู้อพยพลี้ภัยสงครามขนาดใหญ่ที่เดินทางออกจากอิหร่านไปยังประเทศเพื่อน้บาน ได้แก่ อัฟกานิสถาน อาร์เมเนีย อาร์เซอร์ไบจาน อิรัก ปากีสถาน…
สื่อมวลชนต่างประเทศเมื่อ 16 มีนาคม 2569 รายงานอ้างไต้หวันว่าพบเครื่องบินลาดตระเวนของกองทัพจีน (PLA) จำนวน 26 เครื่อง ปฏิบัติการในน่านฟ้าบริเวณช่องแคยไต้หวัน โดยเป็นความเคลื่อนไหวที่น่าสนใจ เนื่องจากก่อนหน้านี้ กองทัพจีนลดจำนวนยุทโธปกรณ์ที่ใช้ในการลาดตระเวนใกล้ช่องแคบไต้หวัน โดยในปฏิบัติการลาดตระเวนทางอากาศเหนือน่านฟ้าไต้หวันครั้งล่าสุด เมื่อ 6 มีนาคม 2569 ส่งเครื่องบินรบไปเพียง 2 เครื่อง นอกจากนี้ เครื่องบินทหารอย่างน้อย 16 เครื่องปฏิบัติการลาดตระเวนรุกล้ำเขตระบุตัวตนการป้องกันทางอากาศ หรือ ADIZ ของไต้หวันทั้งบริเวณภาคเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันตกเฉียงใต้ รวมทั้งพบว่าจีนส่งกองเรือประมาณ 7 ลำ เข้าไปปฏิบัติการใกล้ไต้หวันด้วย ความเคลื่อนไหวของจีนทำให้ไต้หวันสั่งเตรียมพร้อมกำลังพลหน่วยยามชายฝั่ง เพื่อป้องกันการยั่วยุทางทหารหรือการปฏิบัติการของจีน ไต้หวันคาดว่าความเคลื่อนไหวของจีนเกิดขึ้นก็เพื่อป้องปรามความร่วมมือด้านการทหารระหว่างไต้หวันกับสหรัฐฯ เนื่องจากสหรัฐฯ มีกำหนดการส่งยุทโธปกรณ์ให้ไต้หวัน ใน 20 มีนาคม 2569 ทำให้จีนต้องการแสดงแสนยานุภาพทางการทหารว่าสามารถทำให้ไต้หวันขาดการติดต่อกับประเทศอื่น ๆ ได้ ด้านผู้เชี่ยวชาญด้านนโยบายของจีนต่อไต้หวันระบุว่า ความเคลื่อนไหวของจีนสอดคล้องกับผลการประชุมสองสภาที่เพิ่งเสร็จสิ้นไปเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา จีนมีความแข็งแกร่งและเสถียรภาพทางการเมือง จึงเดินหน้าปฏิบัติการทางทหารเพื่อส่งสัญญาณให้ไต้หวันและทั่วโลก เฉพาะอย่างยิ่งสหรัฐฯ เห็นว่าจีนพร้อมจะรวมชาติกับไต้หวัน และเป็นการส่งสัญญาณก่อนที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ของสหรัฐฯ จะเยือนจีนระหว่าง…
ไทยอยู่ในบัญชีรายชื่อประเทศที่สำนักงานผู้แทนการค้าสหรัฐฯ หรือ U.S. Trade Representative (USTR) ประกาศเมื่อ มีนาคม 2569 ว่าจะสอบสวนแนวปฏิบัติทางการค้าที่ไม่เป็นธรรม เน้นประเด็นการแก้ไขปัญหาแรงงานบังคับ ตามกฎหมายการค้าสหรัฐฯ หรือรัฐบัญญัติ Trade Act มาตรา 301 พิเศษ โดยสหรัฐฯ ใช้กฎหมายนี้มาตั้งแต่ปี 2532 เพื่อตรวจสอบสินค้าจากประเทศคู่ค้าที่อาจมีมาตรฐานการค้าไม่เป็นธรรมกับสหรัฐฯ เลือกปฏิบัติ ไม่สมเหตุสมผลหรือไม่สอดคล้องกับค่านิยมของสหรัฐฯ เช่น เรื่องการคุ้มครองสิทธิแรงงาน การแก้ไขปัญหาแรงงานบังคับ การปกป้องทรัพย์สินทางปัญญา และการอุดหนุนราคาสินค้าเพื่อการส่งออก ..เป้าหมายของ USTR คือ ผลประโบชน์ของสหรัฐฯ ล้วน ๆ ได้แก่ การปกป้องอุตสาหกรรม เกษตรกรรม ผู้ผลิต และแรงงานในประเทศ ความคิดเห็นและการตรวจสอบของ USTR ค่อนข้างสำคัญ เพราะมีอิทธิพลต่อนโยบายของรัฐบาลสหรัฐฯ เพราะ USTR เป็นเครื่องมือ และองค์ประกอบหนึ่งที่สำคัญภายใต้สำนักงานทำเนียบประธานาธิบดีสหรัฐฯ บุคลากรที่ทำงานใน USTR เต็มไปด้วยผู้เชี่ยวชาญด้านเศรษฐกิจและกฎหมายการค้า พร้อมที่จะใช้เครื่องมือด้านกฎหมายและมาตรฐานการค้าฝ่ายเดียว (unilateral) ของสหรัฐฯ ในการกำกับนโยบายการค้าของประเทศอื่น…