การแข่งขันอิทธิพลของประเทศมหาอำนาจเพื่อชิงความเป็นผู้นำโลกอันดับ 1 กับสภาวะโลกที่ไร้ระเบียบ กำลังทำให้นานาชาติเผชิญความท้าทายในการรักษาบรรยากาศความมั่นคงทั้งในมิติความมั่นคงรูปแบบเก่าและรูปแบบใหม่ รวมทั้งการดำเนินความสัมพันธ์และความร่วมมือระหว่างประเทศ โดยเฉพาะความร่วมมือด้านเศรษฐกิจและการค้า เพราะประเด็นนี้ส่งผลต่อความมั่นคงภายในประเทศและความเชื่อมั่นของประชาชนต่อรัฐบาลโดยตรง ทั้งนี้ สถาบัน Brookings Institute เมื่อ 11 สิงหาคม 2569 เผยแพร่บทความเสนอว่า ปัจจุบันนานาชาติเผชิญกับกับดักในความสัมพันธ์ระหว่างประเทศอย่างน้อย 2 กับดัก ได้แก่ 1) กับดัก Thucydides ที่ว่าด้วยการแข่งขันระหว่างประเทศมทาอำนาจเก่าและมหาอำนาจใหม่จะนำไปสู่ความขัดแย้งและหายนะ ปัจจุบันหมายถึงการแข่งขันระหว่างสหรัฐฯ กับจีน และ 2) กับดัก Kindleberger ซึ่งว่าด้วยความเสี่ยงของโลกจากการที่มหาอำนาจของโลกอันดับ 1 ล่มสลาย ระบบโลกอยู่ในสภาวะไร้ระเบียบเพราะยังไม่มีประเทศมหาอำนาจเกิดใหม่ เหมือนสภาวะโลกช่วงที่จักรวรรดิอังกฤษเสื่อมถอย จนนำไปสู่วิกฤตเศรษฐกิจ ครั้งสำคัญของโลก หรือ the Great Depression
สาเหตุที่ทำให้ปัจจุบัน โลกเผชิญทั้ง 2 กับดัก พร้อมกัน เป็นเพราะสหรัฐฯ กับจีน ที่เป็นมหาอำนาจทางเศรษฐกิจของโลก กำลังแข่งขันช่วงชิงอำนาจเหนือการกำหนดระเบียบโลกอย่างดุเดือด ขณะเดียวกัน ความขัดแย้งและการแข่งขันดังกล่าวทำให้ประเทศอื่น ๆ เลือกที่จะละเลยหรือปฏิบัติตามระเบียบระหว่างประเทศ โดยอ้างว่าเพื่อปกป้องผลประโยชน์แห่งชาติ เช่น การใช้มาตรการคว่ำบาตรฝ่ายเดียว หรือการถอนตัวออกจากกฎหมายระหว่างประเทศ ปรากฏการณ์นี้ทำให้โลกเสี่ยงเข้าใกล้ภาวะไร้ระเบียบ ไม่มีรัฐที่ปฏิบัติตามบรรทัดฐานหรือกฎหมายระหว่างประเทศ ไม่มีสถาบันหรือองค์กรระหว่างประเทศที่ควบคุมหรือบังคับใช้กฎระเบียบต่าง ๆ อย่างเคร่งครัด เพราะไม่มีอำนาจมากพอ และถูกแทรกแซงจากมหาอำนาจ
บทความดังกล่าวเสนอแนวทาง 3 อย่างเพื่อให้นานาชาติร่วมกันดำเนินการ เพื่อหลีกเลี่ยงกับดักทั้ง 2 อย่างที่ไม่เป็นผลดีต่อความมั่นคงทั้งในระดับโลกและระดับประเทศ ได้แก่ 1) การปฏิรูปสถาบันและองค์กรระหว่างประเทศให้กลับไปมีบทบาทนำและสามารถรักษาความมั่นคงในประเทศต่าง ๆ ได้อย่างยุติธรรม โดยไม่ตกเป็นเครื่องมือของประเทศมหาอำนาจ โดยเฉพาะองค์การการค้าโลก (WTO) ธนาคารโลก (World Bank) และกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) 2) ส่งเสริมและสนับสนุนความร่วมมือแบบพหุภาคี หรือการรวมกลุ่มเพื่อสร้างอำนาจต่อรอง หรือเป็นขั้วอำนาจโลกลำดับที่ 3 ที่จะเปลี่ยนการแข่งขันระหว่างสหรัฐฯ กับจีนในปัจจุบัน และ 3) รัฐบาลประเทศต่าง ๆ ควรเร่งเสริมความสามารถในการพึ่งพาตัวเองและฟื้นตัวจากสภาวะวิกฤต พร้อมทั้งพยายามลดความเสี่ยงด้านเศรษฐกิจทุกปัจจัย ทั้ง 3 ข้อเสนอนี้อาจเป็นนโยบายและยุทธศาสตร์สำคัญเพื่อให้ทั่วโลก “ก้าวพ้น” กับดักที่รออยู่ในอนาคตอันใกล้ ซึ่งประเทศต่าง ๆ สามารถหลีกเลี่ยงได้ เพื่อรักษาความมั่นคงในระยะยาว
