สถานการณ์ภัยพิบัติและภัยธรรมชาติทั่วโลกในห้วงปลาย กรกฎาคม 2569 สะท้อนว่ารัฐบาลแต่ละประเทศจะเผชิญความท้าทายในการจัดการกับภัยพิบัติที่มีลักษณะรุนแรงมากขึ้น ปัจจุบันมีรายงานว่าญี่ปุ่นเร่งค้นหาและช่วยเหลือผู้ประสบภัยแผ่นดินไหวครั้งรุนแรงขนาด 6.8 ริกเตอร์ เมื่อ 29 กรกฎาคม 2569 ซึ่งมีศูนย์กลางอยู่ในพื้นที่จังหวัดคุมาโมโตะบนเกาะคิวชูทางตะวันตกเฉียงใต้ของญี่ปุ่น ล่าสุดเมื่อ 30 กรกฎาคม 2569 นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่นเปิดเผยว่ามีผู้เสียชีวิตแล้วอย่างน้อย 30 ราย รัฐบาลได้เร่งระดมเจ้าหน้าที่กู้ภัยและให้ความช่วยเหลือแก่ประชาชนมากกว่า 4,600 นาย รวมทั้งเปิดศูนย์อพยพจำนวน 450 แห่งเพื่อบรรเทาทุกข์ให้ประชาชนผู้ประสบภัยกว่า 7,700 คน
ญี่ปุ่นมีที่ตั้งอยู่บริเวณแนวภูเขาไฟใต้น้ำและรอยแยกเปลือกโลก ทำให้เผชิญเหตุแผ่นดินไหวบ่อยครั้ง อย่างไรก็ตาม ผู้ประสบภัยชาวญี่ปุ่นให้ความเห็นว่าแผ่นดินไหวครั้งนี้รุนแรงมากกว่าที่ผ่านมา และแม้ว่ารัฐบาลจะมีมาตรการรับมือกับเหตุแผ่นดินไหวที่มีประสิทธิภาพ แต่ก็เชื่อว่าญี่ปุ่นเสี่ยงเผชิญแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ หรือ ระดับ megathrust earthquake แผ่นดินไหวที่มีขนาดใหญ่และทรงพลังที่สุดในโลก โดยมีขนาดความรุนแรง (Moment Magnitude) มากกว่า 9.0 ขึ้นไป
นอกจากสถานการณ์ภัยพิบัติในญี่ปุ่น ปัจจุบันมีรายงานสถานการณ์ไฟป่าลุกลามในฝรั่งเศส สเปน และตุรกี ซึ่งเป็นผลจากสภาพอากาศร้อนจัดและคลื่นความร้อนในยุโรป อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่ควบคุมเพลิงในยุโรปส่วนใหญ่ให้ความเห็นว่า สถานการณ์ไฟป่ายุคปัจจุบันรุนแรงและควบคุมยากกว่าในอดีต เนื่องจากวิกฤตสภาพอากาศโลกแปรปรวน ทำให้สหภาพยุโรป (EU) เผยแพร่คำเตือนความเสี่ยงที่ไฟป่าจะลุกลามข้ามแดนไปยังอิตาลี และกรีซ ด้านนักวิชาการและผู้เชี่ยวชาญด้านสภาพภูมิอากาศ ให้คำนิยามว่ายุโรปกำลังเผชิญกับยุคแห่งไฟ (era of fires) และอาจสร้างผลกระทบได้ในระดับเดียวกันกับระเบิดปรมาณู (atomic bomb) และคาดการณ์ว่ายุโรปจะเผชิญปรากฏการณ์ pyrocumulonimbus หรือ “เมฆไฟ” ที่เมฆฝนฟ้าคะนองขนาดยักษ์ที่เกิดขึ้นจากความร้อนและควันมหาศาลจากไฟป่าหรือภูเขาไฟระเบิด โดยเฉพาะในฝรั่งเศส ที่จะส่งผลกระทบต่อสภาพอากาศอย่างมาก เหมือนสภาพอากาศที่เคยเกิดขึ้นในออสเตรเลีย สหรัฐฯ และแคนาดา
สถานการณ์ภัยพิบัติทั่วโลกปัจจุบัน แม้ว่าจะมีสาเหตุที่แตกต่างกันแต่ทุกเหตุการณ์มีลักษณะรุนแรง สะท้อนว่าวิกฤตโลกรวนและสภาพอากาศไม่แน่นอนมีผลทำให้ทั่วโลกมีความเสี่ยงเผชิญภัยพิบัติและภัยธรรมชาติที่อันตรายมากขึ้น ซึ่งเลขาธิการบริหารอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (UNFCCC) ระบุเมื่อ 28 กรกฎาคม 2569 เตือนว่า โลกกำลังเผชิญสภาพภูมิอากาศอย่างรุนแรง เช่น เกิดไฟป่าครั้งใหญ่ในฝรั่งเศสและสเปน คลื่นความร้อนรุนแรงในยุโรป พายุรุนแรงในชิลี ทั้งหมดนี้ ได้ทำให้เกิดความสูญเสียอย่างรุนแรงต่อชีวิต เศรษฐกิจ และโครงสร้างพื้นฐาน ซึ่งทุกประเทศต้องเตรียมรับมือกับวิกฤตสภาพภูมิอากาศที่กำลังทวีความรุนแรงอย่างเร่งด่วน
