ในโอกาสที่เป็นวันเยาวชนสากล (International Youth Day) ใน 12 สิงหาคม 2569 หน่วยงานด้านการสื่อสารโลก (Department of Global Communications) ขององค์การสหประชาชาติ (UN) ได้ให้ความสำคัญกับกลุ่มเด็กและเยาวชนกับผลกระทบจากข้อมูลในโลกออนไลน์ โดยเตือนว่า ในโลกของข้อมูลข่าวสารที่ไม่มีพรมแดน ทำให้เด็กและเยาวชนถูกข้อมูลข่าวสารที่หลั่งไหลเข้ามาในโลกของตน และข้อมูลข่าวสารนี้ก็มีบทบาทในการกำหนดทิศทางและแนวความคิดของคนกลุ่มนี้ ทั้งด้านความรู้ อารมณ์ และการพัฒนาทางสังคม นอกจากนี้ ยังมีความเสี่ยงที่จะได้ข้อมูลที่บิดเบือน คำพูดเกลียดชัง จากอคติของระบบอัลกอริทึม และการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI)
การที่เด็กและเยาวชนกลุ่มนี้ มีความเสี่ยงที่จะได้รับผลกระทบของความน่าเชื่อถือของข้อมูลออนไลน์มากกว่ากลุ่มอื่น ๆ นั้น ปัจจัยสำคัญมาจากการที่ง่ายต่อการเข้าถึงข้อมูลผ่านระบบอินเทอร์เน็ต โดยร้อยละ 82 ของเด็กและเยาวชนที่อายุระหว่าง 15- 24 ปี สามารถ หรือมีศักยภาพที่จะเข้าถึงข้อมูลออนไลน์ได้ ทั้งนี้ รายงานของ UN ได้จัดประเภทของความเสี่ยงที่มีผลต่อความถูกต้อง และเที่ยงธรรมของข้อมูล ไว้ 3 ประเภท ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อเด็กและเยาวชนด้านความคิดสร้างสรรค์ การตีความ และการวิเคราะห์ของข้อมูล ได้แก่ 1) ความเสี่ยงที่เกิดจากเทคโนโลยี คือใช้เครื่องมือในทางที่ผิด 2) ความเสี่ยงจากการเข้าถึง และกระจายข้อมูล เช่น ระบบอัลกอริทึม และความไม่เท่าเทียมกันกับการเข้าถึงระบบดิจิทัล และ 3) ความเสี่ยงที่เกิดจากตัวเนื้อหา และข่าวสาร เช่น การบิดเบือนของข้อมูล ทั้งนี้แพลตฟอร์มต่าง ๆ จะเป็นส่วนสำคัญที่ทำให้เกิดสิ่งแวดล้อมด้านดิจิทัลดังกล่าวมากที่สุด
รายงาน UN ยังสะท้อนภาพให้เห็นว่า เด็กและเยาวชนต้องไม่ใช่เหยื่อของความเสี่ยงของข้อมูลออนไลน์ แต่เป็นผู้สร้างสรรค์ ผู้สนับสนุน และมีส่วนร่วมในการผลิตเนื้อหาซึ่งเป็นประโยชน์ต่อสาธารณะ ขณะที่ผลกระทบต่อเด็กและเยาวชนยังเกิดจากธุรกิจที่มุ่งสร้างรายได้จากความสนใจ การเก็บข้อมูลส่วนบุคคล โฆษณาแฝงเพื่อประโยชน์ทางการค้า รวมถึงการออกแบบที่กระตุ้นให้ใช้งานต่อเนื่อง ขณะที่ AI กำลังพัฒนาเร็วกว่ามาตรการรับมือ ทำให้เด็กมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้น
ดังนั้น UN จึงขอเรียกร้องให้รัฐบาล บริษัทเทคโนโลยี ผู้ลงโฆษณา สื่อ และนักวิจัย ให้ความสำคัญกับความปลอดภัยและสิทธิเด็ก ควบคู่กับการเปิดโอกาสให้เด็กและเยาวชนมีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบาย เพื่อช่วยกันหาทางออก รวมทั้งมีกฎหมาย และมีบริษัทเทคโนโลยีที่จะปกป้องความปลอดภัยข้อมูลให้กับเด็กและเยาวชน
