ภาคเอกชนไทยแสดงความกังวลต่ออุตสาหกรรมข้าวไทย แม้ในช่วง มกราคม-เมษายน 2569 จะสามารถส่งออกได้ดีในตลาดเอเชีย แต่การส่งออกข้าวไปยังอิรัก ซึ่งเป็นตลาดส่งออกข้าวที่ใหญ่ที่สุดของไทย ได้ผลกระทบจากสถานการณ์ความขัดแย้งในภูมิภาคตะวันออกกลาง ที่มีการปิดกั้นช่องแคบฮอร์มุซ ทำให้การขนส่งมีอุปสรรค เช่น ใช้เวลามาก รวมทั้งเสียค่าขนส่ง และประกันสูง ขณะที่การนำเข้าปุ๋ยเคมีจากภูมิภาคดังกล่าว ต้องหยุดชะงักลงเช่นกัน ซึ่งส่งผลให้ราคาข้าวมีราคาสูงตามไปด้วย ทั้งนี้ ภายใต้สถานการณ์ปกติ ไทยส่งออกข้าวไปอิรัก ประมาณ 80,000-90,000 ตัน/เดือน หรือเฉลี่ย 1 ล้านตัน/ปี
อุปสรรคดังกล่าว ทำให้ปริมาณการส่งออกข้าวไทยไปยังอิรักในห้วง 3 เดือนแรก (มกราคม-มีนาคม) ของปี 2569 ลดลงแล้ว 200,000 ตัน และในภาพรวม ในช่วง มกราคม-เมษายน 2569 ไทยส่งออกข้าวไปยังตลาดต่าง ๆ ทั่วโลก ลดลงเหลือ 2.2 ล้านตัน จาก 2.39 ล้านตัน เมื่อเทียบกับห้วงเดียวกันของปี 2568 นอกจากนี้ สต็อกปุ๋ยเคมีในประเทศ คาดว่าจะมีพอใช้ถึง พฤษภาคม 2569 เท่านั้น ส่งผลให้เกษตรกรอาจเผชิญภาวะขาดแคลนปุ๋ยจนต้องลดปริมาณการใช้ลง กระทบต่อปริมาณผลผลิตข้าวที่คาดว่าจะลดลงอีก 0.7 ล้านตัน คิดเป็นมูลค่าความเสียหายทางเศรษฐกิจสูงถึง 5,900 ล้านบาท
สำหรับแนวโน้มราคาปุ๋ยในตลาดโลก ธนาคารโลก (World Bank) ระบุว่า ราคาปุ๋ยยูเรียในตลาดโลกสูงถึง 857 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน ซึ่งสูงสุดในรอบ 4 ปี และในปี 2569 คาดว่าราคาปุ๋ยโดยรวมจะเพิ่มขึ้น ร้อยละ 31 เมื่อเทียบกับ เมื่อปี 2568 โดยเฉพาะปุ๋ยยูเรียที่อาจมีราคาสูงขึ้นถึงประมาณ ร้อยละ 60 แต่ธนาคารโลกคาดว่าการที่โลกยังมีปริมาณธัญพืชสำรองสะสมไว้ จะทำให้ราคาอาหารจะสูงขึ้นไม่มากนัก โดยจะเพิ่มประมาณ ร้อยละ 2 ในปี 2569
หากสถานการณ์ยังยืดเยื้อ การส่งออกข้าวไทยในภาพรวมทั้งปี 2569 จะทำได้เพียง 6.6 ล้านตัน ลดลงจาก 7.9 ล้านตันเมื่อปี 2568 หรือคิดเป็นมูลค่าการส่งออกที่หายไปกว่า 24,300 ล้านบาท ขณะที่ประเทศคู่แข่งอย่างอินเดียและปากีสถานได้เปรียบด้านราคาที่ถูกกว่า โดยข้าวของอินเดียมีราคาเฉลี่ย 344 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน และปากีสถาน 358 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน ขณะที่ไทยมีราคาสูงถึง 388 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน รวมถึงข้อได้เปรียบด้านภูมิศาสตร์ ซึ่งทำให้สามารถขนส่งข้าวผ่านช่องทางบกได้ในห้วงที่เส้นทางเดินเรือต้องหยุดชะงัก
อย่างไรก็ดี รัฐบาลกำลังหาทางช่วยเหลือเกษตรกรไทย เช่น เพิ่มการจำหน่ายข้าวแบบรัฐต่อรัฐ (จีทูจี) โดยเปิดตลาดและส่งออกข้าวไปยังจีนได้มากขึ้น และกำลังเปิดตลาดส่งออกไปยังญี่ปุ่น ขณะที่เร่งหาตลาดนำเข้าปุ๋ย ควบคู่ไปกับผลักดันให้เกษตรกรใช้ปุ๋ยอินทรีย์ ซึ่งต้องให้ทันฤดูกาลเพาะปลูก ซึ่งจะเริ่มในพฤษภาคม 2569
