สถานการณ์สงครามสหรัฐฯ-อิหร่าน ที่เริ่มตั้งแต่ 28 กุมภาพันธ์-28 เมษายน 2569 ยังไม่ยุติ ปัญหาสำคัญอยู่ที่การปิดช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางเดินเรือและขนส่งพลังงานที่สำคัญของโลก ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ ได้แสดงความเห็นเมื่อ 28 เมษายน 2569 อ้างเจ้าหน้าที่ระดับสูงของอิหร่านว่า รัฐบาลและสภาพแวดล้อมด้านความมั่นคงของอิหร่านอยู่ในภาวะเสี่ยงสูง และกำลังจะล่มสลาย เฉพาะอย่างยิ่งอำนาจของกลุ่มผู้นำและผู้ปกครองที่ได้รับผลกระทบจากการทำสงครามเป็นเวลานาน รวมทั้งมีความแตกแยกระหว่างผู้นำอิหร่าน ทำให้อิหร่านต้องการเจรจากับสหรัฐฯ เพื่อให้เปิดช่องแคบฮอร์มุซให้สามารถเดินเรือได้อย่างปลอดภัย
ปัจจุบัน สหรัฐฯ ใช้กองบัญชาการ Central Command (CENTCOM) ส่งกองเรือรบปฏิบัติการในช่องแคบฮอร์มุซ โดยพร้อมโจมตีและสกัดกั้นเรือขนส่งสินค้าของอิหร่านทันที เพื่อกดดันอิหร่านให้ยอมรับเงื่อนไขการเจรจา ที่สำคัญ คือ สหรัฐฯ ต้องการให้อิหร่านยุติโครงการพัฒนานิวเคลียร์
กลุ่มผู้นำและผู้ปกครองอิหร่าน ปฏิเสธความคิดเห็นของประธานาธิบดีทรัมป์ พร้อมยืนยันว่ารัฐบาลยังคงมีเอกภาพ และยืนยันเงื่อนไขที่จะนำไปสู่สันติภาพและการเปิดช่องแคบฮอร์มุซ คือ สหรัฐฯ ต้องถอนกำลังทหารออกจากช่องแคบฮอร์มุซก่อน จากนั้นอิหร่านจะเปิดเส้นทางดังกล่าวให้สามารถใช้ลำเลียงสินค้าและพลังงานได้ตามปกติ ด้านสหรัฐฯ ย้ำว่ารัฐบาลอยู่ระหว่างพิจารณาเงื่อนไขและรวบรวมข้อมูล เพื่อให้การตัดสินใจดำเนินนโยบายต่ออิหร่านเป็นประโยชน์กับชาวอเมริกันมากที่สุด
สำหรับสาเหตุที่ทำให้ผู้นำสหรัฐฯ เผยแพร่ข้อมูลเพื่อโน้มน้าวประชาคมระหว่างประเทศให้เชื่อว่ารัฐบาลอิหร่านกำลังขาดความมั่นคงและใกล้จะล่มสลาย อาจเป็นไปเพื่อบั่นทอนภาพลักษณ์ของรัฐบาลอิหร่าน ที่ปัจจุบันเริ่มส่งผู้แทนไปเจรจาหารือกับประเทศในภูมิภาคตะวันออกกลาง เช่น โอมาน และมหาอำนาจนอกภูมิภาค เช่น รัสเซีย เพื่อขอรับการสนับสนุนและหารือแนวทางแก้ไขปัญหาในภูมิภาคตะวันออกกลางร่วมกัน โดยไม่ให้สหรัฐฯ มีส่วนร่วม
ท่าทีของผู้นำสหรัฐฯ และอิหร่านที่แตกต่างกัน ทำให้การเจรจาของคู่ขัดแย้งยังไม่คืบหน้า นอกจากนี้ นายมาร์โค รูบิโอ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ยังแสดงท่าทีไม่เชื่อมั่นในอิหร่าน เนื่องจากมีมุมมองว่าการเจรจากับอิหร่านอาจกลายเป็นเพีนงเครื่องมือทางการทูตที่อิหร่านใช้ “ซื้อเวลา” ฟื้นฟูความมั่นคงในประเทศก่อนที่จะโจมตีผลประโยชน์ของสหรัฐฯ อีกครั้ง พร้อมกันนี้ นายรูบิโอแสดงมุมมองว่าอิหร่านไม่ควรมีอำนาจควบคุมความปลอดภัยของช่องแคบฮอร์มุซเพียงฝ่ายเดียว เนื่องจากเส้นทางดังกล่าวเป็นน่านน้ำสากล และมีความสำคัญต่อประชาคมระหว่างประเทศอย่างมาก
