ภาวการณ์ขาดแคลนแรงงานต่างด้าวของไทย แม้จะไม่อยู่ในระดับวิกฤต แต่ไทยก็ต้องเตรียมทุกแนวทางในการรับมือกับปัญหานี้ เนื่องจากต้องเป็นที่ยอมรับว่า แรงงานต่างด้าวจะเข้าไปทำงานในไทยในงานที่แรงงานไทยไม่ค่อยทำ เช่น แรงงานที่ยากลำบาก นอกจากนี้ ไทยยังไม่รับแรงงานต่างด้าวชาวกัมพูชาจากความขัดแย้งชายแดน อย่างไรก็ดี ไทยยังมีแรงงานต่างด้าวสัญชาติลาว เมียนมา และเวียดนาม ที่ช่วยพยุงเศรษฐกิจของไทยในระดับหนึ่ง ไทยจึงมีการต่ออายุใบอนุญาตทำงานให้กับคนต่างด้าวทั้ง 3 สัญชาติ เพื่อบรรเทาปัญหาขาดแคลนแรงงานต่อไปอีก 1 ปี ทั้งนี้ ไทยมีคนต่างด้าวที่มีสถานะไม่ถูกต้องตามกฎหมาย และได้รับอนุญาตทำงานตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อ 11 พฤศจิกายน 2568 ประมาณ 720,000 คน
คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบ เมื่อ 14 กรกฎาคม 2569 การต่ออายุใบอนุญาตทำงานให้กับคนต่างด้าวสัญชาติลาว เมียนมา และเวียดนามที่อนุญาตให้อยู่และทำงานอยู่ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราว ถึง 11 ธันวาคม 2569 (แต่ยังไม่สามารถจัดทำหนังสือเดินทางหรือเอกสารใช้แทนหนังสือเดินทางและไปดำเนินการตรวจลงตราประเภทคนอยู่ชั่วคราวและประทับตราอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราวภายในวันที่ 31 กรกฎาคม 2569) โดยผ่อนผันให้อยู่และทำงานได้ถึงวันที่ 11 ธันวาคม 2570 แต่ต้องปฏิบัติภายใต้เงื่อนไขที่กำหนด เช่น จ่ายค่าธรรมเนีนม และทำประกันสุขภาพ ให้ทันเวลาตามที่กำหนด และขอรับการตรวจลงตราอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราวต่อไป
เหตุผลที่คณะรัฐมนตรีอนุมัติแนวทางดังกล่าวด้วยการมาตรการผ่อนผันให้คนต่างด้าวตามมติคณะรัฐมนตรีดังกล่าวอยู่ในราชอาณาจักรและทำงานต่อไปได้อย่างถูกกฎหมายก็เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาการขาดแคลนแรงงาน และสนับสนุนนายจ้างและผู้ประกอบการให้สามารถผลิตสินค้าและบริการได้อย่างต่อเนื่องทั้งในภาคอุตสาหกรรม การก่อสร้าง การบริการ และเกษตรกรรม ซึ่งจะเป็นการช่วยส่งเสริมขีดความสามารถทางด้านการแข่งขันของประเทศ
ขณะที่ไทยมีแนวทางผ่อนผันให้คนต่างด้าวที่มีสถานะไม่ถูกต้องตามกฎหมาย ทางรัฐบาลไทยก็เร่งรัดให้ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องใช้เทคโนโลยีดิจิทัล ปรับปรุงฐานข้อมูลแรงงานต่างด้าว และทำให้ระบบระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเกิดการเชื่อมโยงกัน เพื่อจะได้ใช้ประโยชน์ในการตรวจสอบ และดูแลแรงงานทุกคนให้อยู่ในระบบอย่างถูกต้องตามกฎหมาย ซึ่งนอกจากจะช่วยลดปัญหาการลักลอบเข้าเมืองและแรงงานผิดกฎหมายแล้ว ยังทำให้เกิดมาตรฐานแรงงานระหว่างประเทศอีกด้วย
