กรณีนาย Purbaya Yudhi Sadewa รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังอินโดนีเซีย เสนอแนวคิดเก็บค่าธรรมเนียมเรือที่เดินทางผ่านช่องแคบมะละกา เมื่อ 22 เมษายน 2569 เพื่อสร้างรายได้ให้ประเทศ กลายเป็นประเด็นวิจารณ์โดยมาเลเซียและสิงคโปร์ ซึ่งไม่เห็นด้วยกับแนวคิดดังกล่าว เนื่องจากที่ผ่านมา ทั้ง 3 ประเทศมีหลักการบริหารจัดการช่องแคบมะละการ่วมกันที่สำคัญ คือ การเดินเรือเสรีเพื่อการค้าและการขนส่งพลังงานระหว่างประเทศ รวมทั้งมีมุมมองว่าอินโดนีเซียควรหารือกับมาเลเซียและสิงคโปร์ก่อนที่จะเสนอมาตรการเปลี่ยนแปลงการบริหารจัดการช่องแคบมะละกา
แนวคิดของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังอินโดนีเซีย สอดคล้องกับถ้อยแถลงของประธานาธิบดีอินโดนีเซียที่เสนอเมื่อ 8 เมษายน 2569 ว่าปัจจุบันอินโดนีเซียเป็นประเทศที่มีความสำคัญอย่างมาก เนื่องจากมีพื้นที่ติดกับเส้นทางเดินเรือที่สำคัญของโลก สะท้อนว่ารัฐบาลอินโดนีเซียเล็งเห็นโอกาสในการยกระดับบทบาทของประเทศ ในช่วงที่ทั่วโลกให้ความสำคัญกับเส้นทางเดินเรือ นอกจากนี้ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังอินโดนีเซียเสนอว่าอาจพิจารณาใช้โมเดลการบริหารจัดการช่องแคบมะละกาแบบเดียวกันกับที่อิหร่านใช้ในช่องแคบฮอร์มุซ
มาเลเซียและสิงคโปร์ไม่เห็นด้วยกับแนวคิดของอินโดนีเซีย โดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของมาเลเซีย ระบุว่ามาเลเซียให้ความสำคัญกับเสรีภาพในการเดินเรือผ่านช่องแคบมะละกา และยืนยันว่าแนวทางบริหารจัดการช่องแคบมะละกาจะต้องเป็นผลลัพธ์จากการหารือของ 4 ประเทศ ที่มีความร่วมมือด้านการลาดตระเวนเพื่อความมั่นคงในช่องแคบมะละกา ได้แก่ มาเลเซีย อินโดนีเซีย สิงคโปร์ และไทย โดยต้องเป็นฉันทามติ และไม่ใช่การตัดสินใจของประเทศใดประเทศหนึ่ง
ด้านนาย Vivian Balakrishnan รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศสิงคโปร์ย้ำในการประชุม Singapore Maritime Week 2026 ว่า นานาชาติมีสิทธิที่จะเดินเรือผ่านช่องแคบมะละกาอย่างเสรี และสิงคโปร์จะไม่มีส่วนร่วมกับความพยายามใด ๆ ของประเทศใด ๆ ที่จะปิดเส้นทางเดินเรือ หรือเก็บค่าธรรมเนียมผ่านทาง พร้อมกับส่งสัญญาณให้ประเทศในภูมิภาคให้ความสำคัญกับการรักษาเสรีภาพในการเดินเรือ รวมทั้งเฝ้าระวังความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ กับจีน เนื่องจากอาจทำให้เส้นทางเดินเรือในภูมิภาค เผชิญเหตุการณ์แบบเดียวกันกับช่องแคบฮอร์มุซ
ทั้งนี้ ข้อเสนอของอินโดนีเซียประเด็นการบริหารจัดการช่องแคบมะละกา เป็นเพียงข้อเสนอเบื้องตัน ยังไม่มีผลบังคับใช้ และอาจไม่ผ่านความเห็นชอบของประเทศที่มีพื้นที่ติดกับช่องแคบมะละกา
