Category Archives: Analysis

อาวุธนิวเคลียร์ถูกใช้เป็นเครื่องมือแสดงพลังอำนาจแห่งชาติ

Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI) สถาบันวิจัยอิสระชั้นนำระดับโลก ในสวีเดนเเผยแพร่รายงาน SIPRI Yearbook 2026 เมื่อ 8 มิถุนายน 2569 สรุปสถานการณ์ความมั่นคงและอาวุธยุทโธปกรณ์ระดับโลก โดยมีประเด็นหลักที่น่ากังวลคือ ประเทศต่าง ๆ ทั่วโลกกำลังพึ่งพาอาวุธนิวเคลียร์มากขึ้นเพื่อใช้เป็นเครื่องมือแสดงพลังอำนาจแห่งชาติ ซึ่งเป็นการพลิกกลับความพยายามตลอดหลายสิบปีที่ผ่านมาในการลดบทบาทและจำนวนของอาวุธนิวเคลียร์ การขยายตัวอาวุธนิวเคลียร์ทั่วโลก โดย 1) ประเทศที่ครอบครองอาวุธนิวเคลียร์ ได้แก่ สหรัฐฯ รัสเซีย สหราชอาณาจักร ฝรั่งเศส จีน อินเดีย ปากีสถาน เกาหลีเหนือ และอิสราเอล เดินหน้าโครงการปรับปรุงคลังอาวุธของตนให้ทันสมัยในปี 2568 และส่วนใหญ่ได้มีการติดตั้งระบบอาวุธนิวเคลียร์รูปแบบใหม่ 2) เมื่อ มกราคม 2569  มีการประเมินว่ามีหัวรบนิวเคลียร์ทั่วโลก ประมาณ 12,187 หัวรบ เป็นหัวรบที่พร้อมใช้งานประมาณ 9,745 หัวรบ ขณะที่หัวรบประมาณ 2,100 ถึง 2,200 หัวรบ ที่ถูกเก็บรักษาไว้ในสถานะเตรียมพร้อมระดับสูง…

อิทธิพลของจีนในภูมิภาคอินโด-แปซิฟิกจากบทวิเคราะห์ของ ASPI

อิทธิพลของจีนในภูมิภาคอินโด-แปซิฟิกมีมากขึ้นเป็นลำดับ รวมทั้งยังแพร่ขยายไปถึงระดับโลกด้วย ซึ่งสหรัฐฯ มองว่า จีนกำลังท้าทายอิทธิพลของสหรัฐฯ ขณะที่การพบกันระหว่างผู้นำทั้งสองประเทศ ได้แก่ ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ และประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ที่ปักกิ่ง เมื่อ พฤษภาคม 2569 ก็สะท้อนภาพให้ประชาคมโลกเห็นได้ว่า จีนกำลังเทียบชั้นเท่ากับสหรัฐฯ แต่จีนก็พยายามดำเนินการความสัมพันธ์กับสหรัฐฯ ให้อยู่ในกรอบความสัมพันธ์ยุคใหม่ ที่ประธานาธิบดีสี จิ้นผิงระบุว่าได้เห็นชอบกับประธานาธิบดีทรัมป์ขณะเยือนกรุงปักกิ่ง เมื่อ 14 พฤษภาคม 2569 โดยจะเป็นความสัมพันธ์ที่มีเสถียรภาพทางยุทธศาสตร์เชิงสร้างสรรค์ ( constructive strategic stability) ที่จะยังเห็นการแข่งขันกันทั้งสองประเทศ แต่อยู่ในขอบเขตจำกัด รวมทั้งสามารถจัดการความแตกต่างกันได้ เพื่อให้เกิดสันติภาพ และเสถียรภาพระหว่างกัน บทวิเคราะห์ของ Australian Strategic Policy Institute (ASPI) คลังสมองด้านนโยบาย ยุทธศาสตร์ และความมั่นคงระดับนานาชาติ ของออสเตรเลีย เรื่อง Pressure Points Part 3: China in the Pacific and…

The Age of Economic Warfare

สถานการณ์โลกในปัจจุบันที่กำลังเข้าสู่ยุคของการทำสงครามเศรษฐกิจ และชี้ให้เห็นเส้นทางของระบบเศรษฐกิจโลกในอนาคต   วิเคราะห์โดยนาย Edward Fishman นักวิชาการอาวุโส และผู้อำนวยการ Maurice R. Greenberg Center for Geoeconomic Studies ประจำสถาบัน Council on Foreign Relations (CFR) คลังสมองและองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรชั้นนำของสหรัฐฯ ที่เน้นด้านนโยบายต่างประเทศและความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ CFR ที่เผยแพร่ เมื่อ 20 พฤษภาคม 2569 บริบทและปัญหาเชิงโครงสร้างของเศรษฐกิจโลก ……. สงครามเศรษฐกิจในปัจจุบันไม่ได้เกิดจากผู้นำคนใดคนหนึ่ง แต่เป็นแนวโน้มที่ขยายตัวไปทั่วโลก โดยในช่วงปี 2562 – 2567 มาตรการจำกัดการค้าทั่วโลกเพิ่มขึ้นมากกว่า 3 เท่า ทั้งจีน เบลเยียม รัสเซีย อิหร่าน และญี่ปุ่น ขณะที่ประเทศอื่น ๆ ก็ไม่ได้อยู่เฉย ๆ ต่างกำลังสะสมเครื่องมือและสร้างเกราะป้องกันทางเศรษฐกิจ นอกจากนี้ ปัญหาหลักที่เกิดขึ้น คือ ความไม่สอดคล้องเชิงโครงสร้าง (Structural mismatch) ระบบเศรษฐกิจโลกปัจจุบันถูกออกแบบมาสำหรับยุค…

โดมความร้อนถล่มยุโรป : สัญญาณเตือนจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

ช่วงปลายมิถุนายน 2569 หลายประเทศในยุโรปเผชิญกับคลื่นความร้อนรุนแรงจากปรากฏการณ์โดมความร้อน (Heat Dome) โดยประเทศที่ได้รับผลกระทบอย่างหนัก ได้แก่ ฝรั่งเศส เยอรมนี อิตาลี สเปน รวมถึงหลายพื้นที่ในยุโรปกลางและยุโรปตะวันออก หลายเมืองมีอุณหภูมิสูงกว่า 40 องศาเซลเซียส เหตุการณ์ครั้งนี้ส่งผลกระทบต่อประชาชนในหลายด้าน ทั้งการเจ็บป่วยจากโรคลมแดด ภาวะขาดน้ำ และโรคที่เกี่ยวข้องกับความร้อน องค์การอนามัยโลก (World Health Organization – WHO) ประเมินว่าคลื่นความร้อนครั้งนี้อาจส่งผลให้เสียชีวิตของผู้คนมากกว่า 1,300 ราย นอกจากนี้ ยังส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน เช่น ระบบการคมนาคม การเรียนการสอน และระบบไฟฟ้า ปรากฏการณ์โดมความร้อน (Heat Dome) เกิดจากระบบความกดอากาศสูงที่ปกคลุมพื้นที่เป็นเวลานาน จนทำหน้าที่เปรียบเหมือนฝาหม้อ ที่กักเก็บมวลอากาศร้อนไว้เหนือพื้นดิน ทำให้อากาศร้อนไม่สามารถลอยตัวขึ้นไปและระบายออกได้ตามปกติ ในขณะเดียวกันท้องฟ้าที่ปลอดโปร่งทำให้แสงแดดส่องถึงพื้นดินอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ความร้อนสะสมเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ทำให้อุณหภูมิสูงทั้งในช่วงกลางวันและกลางคืน สำหรับคลื่นความร้อนที่เกิดขึ้นในยุโรปครั้งนี้ ยังได้รับอิทธิพลจากปรากฏการณ์ Omega Block ซึ่งเป็นลักษณะการไหลเวียนของกระแสลมกรดที่มีรูปแบบคล้ายตัวอักษรกรีก Ω (Omega) ทำให้ระบบความกดอากาศสูงเคลื่อนตัวช้าและปกคลุมพื้นที่เดิมเป็นเวลาหลายวัน นอกจากนี้ ยังได้รับอิทธิพลจากมวลความร้อนที่พัดมาจากทะเลทรายซาฮาราผ่านยุโรปตอนใต้…

3 คู่ความสัมพันธ์ที่น่าจับตามองจากการประชุมสุดยอดเนโต

การประชุมสุดยอดเนโตประจำปี 2569 ที่กรุงอังการา ตุรกี ระหว่าง 7-8 กรกฎาคม 2569 เป็นเวทีการหารือระหว่างประเทศพันธมิตรที่มีรูปแบบและระดับความสัมพันธ์ที่ซับซ้อนอย่างมาก ก่อนหน้านี้ กลุ่มความร่วมมือระหว่างประเทศทั่วโลกเคยมีมุมมองสอดคล้องกันว่า “พันธมิตรเนโต” คือแบบอย่างความร่วมมือด้านการทหารและความมั่นคงที่เข้มแข็งที่สุดในโลก เป็นสัญลักษณ์ของความร่วมมือที่เป็นรูปธรรม เพราะนอกจากจะมีแนวคิดการป้องกันสมาชิกและจัดทำเป็นแนวปฏิบัติร่วมกัน หรือกฎบัตรเนโตแล้ว ประเทศสมาชิกต่างก็มีผลประโยชน์ร่วมกันอย่างมาก อย่างไรก็ดี สถานการณ์โลกที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็วตั้งแต่สงครามรัสเซีย-ยูเครน ต่อเนื่องจนถึงเหตุความไม่มั่นคงในยุโรปจากปัญหาสังคมและเศรษฐกิจที่สะสมมาตั้งแต่ยุค COVID-19 สมทบด้วยกรณีประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ได้รับชัยชนะจากการเลือกตั้งและได้ดำรงตำแหน่งผู้นำสหรัฐฯ เป็นสมัยที่ 2 รวมทั้งความขัดแย้งในตะวันออกกลางครั้งล่าสุดที่เกิดขึ้น เมื่อปลายกุมภาพันธ์ 2569 ปัจจัยเหล่านี้ คือ กุญแจสำคัญที่สำคัญเนโตเผชิญความท้าทาย และทำให้การประชุมสุดยอดเนโตที่จัดขั้นในตุรกีครั้งนี้ น่าจับตามอง 3 คู่ความสัมพันธ์ที่อาจเป็นบทเรียนสำหรับกลุ่มความร่วมมือด้านความมั่นคงระหว่างประเทศ ความสัมพันธ์คู่แรก : สหรัฐฯ-ยุโรป……. การประชุมนี้เกิดขึ้นในห้วงที่ความสัมพันธ์ระหว่างผู้นำสหรัฐฯ กับประเทศสมาชิกเนโตในยุโรปค่อนข้างห่างเหิน ทั้งจากกรณีประธานาธิบดีทรัมป์ย้ำว่าต้องการให้สหรัฐฯ มีสิทธิครอบครองกรีนแลนด์ของเดนมาร์ก วิจารณ์ความมั่นคงของยุโรปเชิงลบในเอกสารยุทธศาสตร์ความมั่นคงของสหรัฐฯ นอกจากนี้ ยังข่มขู่ว่าจะถอนสหรัฐฯ ออกจากการเป็นสมาชิกเนโต และกดดันให้ยุโรปเพิ่มงบประมาณสนับสนุนเนโตอย่างจริงจัง เพราะผู้นำสหรัฐฯ มีมุมมองว่าที่ผ่านมา สหรัฐฯ เป็นประเทศเดียวที่ทุ่มเทงบประมาณเพื่อเนโตอย่างไม่ยุติธรรม และแนวคิดดังกล่าวก็ขัดแย้งกับนโยบาย America First…

สหรัฐฯ ขาดดุลการค้าเพิ่มขึ้น อาจกระทบความร่วมมือการค้าระหว่างประเทศ

นโยบายการค้าและความร่วมมือด้านเศรษฐกิจระหว่างสหรัฐฯ กับประเทศต่าง ๆ อาจมีความท้าทายมากขึ้น เนื่องจากสหรัฐฯ มีแนวโน้มจะออกมาตรการใหม่ ๆ เพื่อแก้ไขปัญหาขาดดุลการค้าระหว่างประเทศในห้วงครึ่งหลังของปี 2569 สำหรับสาเหตุที่ทำให้สหรัฐฯ อาจใช้มาตรการภาษีและต่อรองในการเจรจาการค้ามากขึ้น เพราะสหรัฐฯ กำลังขาดดุลการค้ามากขึ้น โดยฝ่ายวิเคราะห์เศรษฐกิจของกระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ เผยแพร่รายงานเมื่อ 7 กรกฎาคม 2569 ว่า สหรัฐฯ ขาดดุลการค้ากับต่างประเทศมากขึ้นถึง 77,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เมื่อห้วง พฤษภาคม 2569 มากที่สุดในรอบ 14 เดือน โดยนำเข้าสินค้าประเภททุน (Capital Goods) เพิ่มขึ้นจากเมื่อห้วงเมษายน ร้อยละ 3.3 และส่งออกน้อยลงร้อยละ 3.2 กลุ่มสินค้าที่สหรัฐฯ นำเข้าสินค้าจำนวนและมูลค่ามาก ได้แก่ อุปกรณ์สื่อสาร ยารักษาโรค และเซมิคอนดักเตอร์ สะท้อนว่าอุตสาหกรรมเทคโนโลยีในสหรัฐฯ กำลังขยายตัวอย่างรวดเร็ว มีความต้องการสินค้าสูง และเร่งตอบสนองนโยบายพัฒนาความเป็นผู้นำด้านเทคโนโลยีอันดับ 1 ของโลก เฉพาะอย่างยิ่งเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) นอกจากนี้ สหรัฐฯ ยังนำเข้าน้ำมันเพิ่มขึ้นมูลค่า 1,500…

เทคโนโลยีกับการก่อการร้ายยุคปัจจุบัน

วารสาร Counter Terrorist Trends and Analyses ประจำ กรกฎาคม 2569 เมื่อ 2 กรกฎาคม 2569 วิเคราะห์ผลกระทบของเทคโนโลยีอุบัติใหม่ (Emerging Technologies) ความคับแค้นใจส่วนบุคคล (Personal grievances) และบทบาทของสตรีกับการก่อการร้ายยุคปัจจุบัน วารสารดังกล่าวเป็นของ S. Rajaratnam School of International Studies (RSIS) สถาบันคลังสมองชั้นนำของโลก ตั้งอยู่ในมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีนันยาง (NTU) สิงคโปร์ ที่มุ่งเน้นการวิจัยด้านความมั่นคง การต่างประเทศ และนโยบายระดับภูมิภาค ประเด็นสำคัญของวาสารดังกล่าวได้สะท้อนภาพของเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) กับแนวคิดสุดโต่งรุนแรง (Radicalisation) โดยจากการสำรวจ AI ทั้งแบบทั่วไป และแบบที่เน้นข้อมูลอิสลาม พบว่าระบบ AI ทั้งหมดมีจุดร่วมที่เหมือนกัน คือการปฏิเสธ Jihadism และความรุนแรงอย่างชัดเจน แต่กลับมีมุมมองต่อ Islamism แตกต่างกันออกไป นอกจากนี้ ยังมีความกังวลเกี่ยวกับการใช้แชทบอท AI…

SDG Index ของสหประชาชาติ : ผลการประเมินของประเทศไทย

ไทยเป็นประเทศที่มีความคืบหน้าในการขับเคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals–SDGs) ตามการประเมินของหน่วยงานของสหประชาชาติ แต่ก็ยังมีบางตัวที่ต้องเร่งพัฒนาการให้ถึงเป้าหมาย ตามที่สมาชิก UN จำนวน 193 ประเทศ รับรองว่าจะต้องบรรลุเป้าหมายภายใน 15 ปี โดยไทยบรรจุเป้าหมาย SDGs ขององค์การสหประชาชาติ (UN) ทั้งหมด 17 เป้าหมายหลัก บูรณาการเข้าไปเข้าในยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2561–2580) และแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566–2570) รายงาน Sustainable Development Report และ SDG Index ประจำปี 2569 ที่ Sustainable Development Solutions Network (SDSN) ซึ่งเป็นเครือข่ายระดับโลก และก่อตั้งขึ้นโดยองค์การสหประชาชาติ (UN) เพื่อขับเคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals – SDGs)…