Category Archives: Analysis

แนวคิด “ผลิตเท่ากับใช้”..สู่เป้าหมายพลังงานเป็นศูนย์

พลังงานเป็นสิ่งจำเป็นในปัจจุบัน และแหล่งพลังงานที่ดีควรมาจากทรัพยากรที่สะอาด ไม่เป็นมลพิษต่อสิ่งแวดล้อม เพื่อบรรลุเป้าหมายของ COP 29 ที่จะทำให้ทั่วโลกใช้พลังงานสะอาด ซึ่งนอกจากทั่วโลกจะพยายามทดแทนการผลิตไฟฟ้าด้วยพลังงานสะอาดแล้ว ในตอนนี้ยังมีการตีมูลค่า “ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสังคม” จากการใช้พลังงานไม่สะอาดด้วย เพื่อให้ผู้ผลิตและผู้ใช้จะต้องรับผิดชอบต่อการใช้พลังงานที่ไม่สะอาดเหล่านั้น  ขณะเดียวกัน ทั่วโลกก็เกิดการคิดค้นเทคโนโลยีเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ประหยัดไฟ เพื่อลดการใช้พลังงาน นับว่ามนุษย์ตระหนักถึงความสำคัญของการใช้พลังงานสะอาดแล้ว แต่บทความนี้ อยากจะชวนช่วยกันคิดว่า…มันจะดีกว่าไหม!? ถ้าหากว่าเราสามารถผลิตพลังงานใช้ได้เอง ถือเป็นการผลิตและใช้ในวงจรเดียวกัน โดยไม่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมเลย ตามแนวคิด Net Zero Energy แนวคิดการผลิตและประหยัดพลังงาน ได้รับความนิยมและแพร่กระจายไปทุกวงการ รวมทั้งผู้พัฒนาอาคารที่อยู่อาศัยด้วย ผู้พัฒนาอาคารที่อยู่อาศัยไม่ได้คิดแค่เรื่องการลดการใช้พลังงานระหว่างการใช้อาคารเท่านั้น แต่ครอบคลุมตั้งแต่การเริ่มก่อสร้างอาคาร ที่จะต้องเลือกใช้วัสดุและวิธีการก่อสร้างที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อยที่สุด ลดระยะเวลาการก่อสร้างที่หน้างานให้น้อยที่สุด เตรียมวัสดุอุปกรณ์จากโรงงานผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม นำไปประกอบและติดตั้งจนสำเร็จ …ทั้งหมดนี้ดำเนินการไปโดยต้องวางแผนอย่างดีเรื่อง “เวลา” เพราะยิ่งใช้เวลาน้อยเท่าใด ก็จะสิ้นเปลืองพลังงานน้อยลงเท่านั้น แน่นอนว่าอาคารขนาดใหญ่มีแนวโน้มจะใช้พลังงงานสูง โดยเฉพาะจากการใช้เครื่องปรับอากาศ แต่เมื่อนึกดูดี ๆ แล้ว หัวใจสำคัญของการปรับอากาศ คือ การต่อสู้กับอุณหภูมิภายนอกอาคาร หากเปลือกอาคารไม่สามารถลดความแตกต่างของห้องภายในอาคารได้ ก็จะทำให้เครื่องปรับอากาศยิ่งทำงานหนัก และสิ้นเปลืองพลังงานอย่างมาก ดังนั้น การเลือกใช้วัสดุที่เป็นเหมือน “เปลือก” ของอาคาร ทั้งผนัง ประตู…

ทัวร์ลงชี้นำสังคมตามกระแสโซเชียล

สังเกตกันไหมคะว่า…สังคมไทยมีประเด็นดรามาต่าง ๆ นานา เป็นข่าวกันอยู่ทุกวัน จนเกิดปรากฎการณ์คำว่า “ทัวร์ลง” ซึ่งก็คือการที่ผู้เล่นหรือผู้ใช้สื่อดิจิทัลสมัยใหม่เข้ามาแสดงความคิดเห็นในประเด็นที่กำลังเป็นที่สนใจในสังคมขณะนั้น แล้วข้อความนั้นก็จะกระตุ้นให้ชาวเน็ตแห่ลากกันเข้าไปแสดงความคิดเห็น มีทั้งความเห็นสนับสนุน ความเห็นขัดแย้ง ความเห็นก่อกวน หลากหลายปนเป ทะเลาะกันไปมาบนสื่อสังคมออนไลน์ แม้ผู้ใช้งานโซเชียลมีเดียจะมารวมตัวโดยมิได้นัดหมายกัน แต่หากความเห็นในโลกโซเชียลเทไปทางไหน กลุ่มคนก็จะมีแนวโน้มจะทำตามกัน ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ทางสังคมอย่างหนึ่งที่กลุ่มคนมีพฤติกรรมไปในทางเดียวกัน มีคิดทำนองเดียวกัน และสนับสนุนความเห็นแบบเดียวกัน “ทัวร์ลง” จึงเรียกได้ว่าเป็นเครื่องมือ หรืออาวุธของชาวโซเชียลที่รวมกลุ่มกันได้เป็นกลุ่มใหญ่ มีพลังมากพอที่จะบังคบให้ผู้ที่กำลังตกเป็นเป้าหมาย ได้รับแรงกดดันมากจนต้องยอมปฏิบัติตามความต้องการของคณะทัวร์ ส่งผลกระทบ และสะเทือนถึงการใช้ชีวิตประจำวัน  บางเรื่องก็เป็นเรื่องราวที่มีการเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดี แต่บางเรื่องก็เป็นการคุกคามชีวิตมนุษย์ถึงกับเป็นการละเมิดสิทธิเสรีภาพส่วนบุคคลกันทีเดียว การที่คนหมู่มากมารวมตัวกัน มักจะเกิดอุปทานหมู่ เกิดการยั่วยุ โน้มเอียงพฤติกรรม และจิตใจไปในทางเดียวกัน จนขาดการยับยั้งชั่งใจ อาศัยพวกมากเข้าว่าคือความถูกต้อง ไปถล่มฝ่ายตรงข้ามหรือฝ่ายที่เห็นต่าง ก่อให้เกิดกระบวนการยุติธรรมแบบไม่เป็นทางการ ทั้ง ๆ ที่ชาวเน็ตเหล่านี้ ไม่ใช่ผู้รักษาความยุติธรรมตามกฎหมาย และไม่ได้มีหน้าที่พิสูจน์พยานหลักฐาน หรือข้อเท็จจริง เพียงแค่อาศัยความคึกคะนองบนโซเชียลพิพากษาผู้ที่กำลังตกเป็นประเด็นในสังคม บางครั้ง กลุ่มคนเห็นต่างรู้สึกอึดอัดใจเมื่อต้องแสดงความคิดเห็นที่ไม่เห็นพ้องกับคนหมู่มาก แต่ก็กลัวโดนทัวร์ลง เพราะหากว่าใครแสดงความเห็นต่างสวนกระแส กลุ่มคนหมู่มากที่เห็นพ้องกันก็พร้อมจะต่อว่าพวกเห็นต่าง เหมารวมคนเห็นต่างเป็นพวกเดียวกับเป้าหมาย ซึ่งกว่าความจริงจะปรากฏ บุคคลนั้นก็ได้รับผลกระทบ และหากร้ายแรงก็สูญเสียสิ่งต่าง ๆ ในชีวิตไปมากมาย…

เมืองหลวงสู้วิกฤตน้ำท่วม

จอห์น อิงก์แลนเดอร์ ผู้เชี่ยวชาญด้านระดับความสูงของน้ำทะเล ได้เผยแพร่ข้อมูล 10 เมืองสำคัญทั่วโลกที่มีความเสี่ยงที่จะจมน้ำ อันเนื่องมาจากระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้นจากภาวะโลกร้อน ที่ทำให้น้ำแข็งขั้วโลกละลายลงสู่น้ำทะเลมากขึ้น และการทรุดตัวของแผ่นดิน …“กรุงเทพมหานคร” อยู่ในลำดับที่ 5 รองจาการ์ตา (อินโดนีเซีย) มะนิลา(ฟิลิปปินส์)โฮจิมินห์  (เวียดนาม) และนิวออร์ลีนส์ (สหรัฐอเมริกา) เมืองหลวงหรือเมืองสำคัญหลาย ๆ เมืองเริ่มตั้งรกรากจากการแสวงหาพื้นที่ที่มีความอุดมสมบูรณ์กับการเพาะปลูกสร้างแหล่งอาหารให้กับชุมชนขนาดใหญ่ หรือติดกับแหล่งน้ำพื้นที่ใกล้ทะเลเพื่อการคมนาคมที่สะดวก แต่ location ที่ใกล้ชายฝั่งนี้ก็เป็นความเปราะบางของเมือง เมื่อระยะเวลาประมาณ 1,000 ปีก่อน ในช่วง  Medieval Warm Period ซึ่งเป็นช่วงที่โลกมีความอบอุ่น น้ำแข็งขั้วโลกมีขนาดเล็กกว่าปัจจุบัน น้ำส่วนใหญ่ของโลกอยู่ในทะเล ทำให้ระดับน้ำทะเลสูงท่วม 7 จังหวัดในภาคกลางของประเทศไทย ตั้งแต่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา จนถึงจังหวัดสมุทรสาคร ดังนั้น เมืองที่มีการตั้งถิ่นฐานในช่วงนั้น จะมีร่องรอยทางประวัติศาสตร์สำคัญที่หลงเหลืออยู่ คือ โบราณสถานที่ขยายอาณาเขตมาถึงจังหวัดลพบุรี สุพรรณบุรี นครปฐมในสมัยทวารวดี ซึ่งเป็นขอบเขตที่น้ำท่วมไม่ถึง และเมื่อยุคน้ำแข็งกลับมา น้ำเริ่มแข็งตัวที่ขั้วโลก ทำให้ระดับน้ำทะเลลดลงจนเกิดเป็นพื้นที่ที่ตั้งที่ราบลุ่มภาคกลางและกรุงเทพมหานครในปัจจุบัน ที่กำลังเสี่ยงจะหวนกลับสู่ใต้บาดาลอีกครั้ง!! โดยมีการกระทำของมนุษย์เป็นตัวเร่งวัฏจัก โดยเฉพาะการปลดปล่อยคาร์บอน  เพื่อให้อยู่รอดต่อไปได้…

มรดกโลกทางวัฒนธรรมของยูเนสโก คุณค่าที่คู่ควร

องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือ ยูเนสโก (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization-UNESCO) เพิ่งเผยแพร่รายชื่อที่เป็นรายการใหม่ของมรดกโลกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมวลมนุษยชาติ ปี 2567  (List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity 2024) หลายประเทศในเอเชีย รวมทั้งไทย รู้สึกตื่นเต้นดีใจที่ “วัฒนธรรม” ความรู้ ประเพณี การแสดงออก หรือทักษะประจำท้องถิ่นได้รับการยกย่องในระดับโลก วัฒนธรรมของไทยที่ได้อยู่ในบัญชีรายชื่อเพิ่มเติมครั้งนี้ คือ “ต้มยำกุ้ง” ซึ่งเป็นไปตามที่ไทยเสนอไปตั้งแต่มีนาคม 2564 การประชุมของคณะกรรมการยูเนสโกครั้งที่ 19 ได้พิจารณาเมื่อ 3 ธันวาคม 2567 ที่สาธารณรัฐปารากวัย ด้วยการยก “ต้มยำกุ้ง” ให้มีสถานะเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมวลมนุษยชาติ เหมือนกับ โขน (ปี 2561) นวดไทย (ปี 2562) โนรา (ปี…

เกิดอะไรขึ้นกับ BRICS : รัฐบาลทรัมป์ 2.0

รัฐบาลทรัมป์ 2.0 จะไม่ยอมให้ใครมาท้าทายการเป็นมหาอำนาจอันดับ 1 ของสหรัฐฯ เป็นอันขาด ซึ่งก็ไม่ใช่เรื่องแปลก เพราะ America First และ America Great Again ยังดังก้องสะท้อนในเวทีการเมืองระหว่างประเทศอยู่ตลอดเวลา และหลังวันที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ เข้ารับตำแหน่งใน 20 มกราคม 2568 ก็ยังจะดังก้องต่อเนื่อง เพราะว่าที่ประธานาธิบดีทรัมป์จะไม่ยอมให้มีอะไรมาทำให้อิทธิพลของสหรัฐฯ ลดลง รวมทั้งการจะมีเงินสกุลอื่นขึ้นมาท้าทายสกุลเงินดอลลาร์สหรัฐ ประเด็นนี้เป็นประเด็นร้อนขึ้นมาเมื่อ 30 พฤศจิกายน 2567 โดยว่าที่ประธานาธิบดีทรัมป์ประกาศผ่าน TRUTH Social ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มของตัวเอง นัยกดดันประเทศสมาชิกกลุ่ม BRICS ว่า จะต้องถูกสหรัฐฯ เก็บภาษีการค้านำเข้า  100 % หากมีความพยายามที่จะไม่ใช้สกุลเงินดอลลาร์สหรัฐในเวทีการค้าระหว่างประเทศ หรือจะมีเงินสกุลใหม่ หรือไปสนับสนุนประเทศอื่นให้มีเงินสกุลใหม่ ทั้งนี้ กลุ่ม BRICS มีสมาชิก 10 ประเทศ บราซิล รัสเซีย อินเดีย และจีน อียิปต์ เอธิโอเปีย สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์…

เกษตรกรรมในระบบเมืองแบบปิด

สภาพอากาศที่แปรปรวนทำให้มนุษย์พัฒนาการวิทยาการการเพาะปลูกในโรงเรือนป้องกันแมลง ควบคุมความชื้น หรือแม้แต่การใช้หลอดไฟเพื่อสร้างแสงทดแทนดวงอาทิตย์ โดยเรียนรู้วิทยาการเพื่อใช้สเปกตรัมแสง ไปเป็นพลังงานป้อนให้พืชใช้ในการเติบโตต่อไป กระบวนการทั้งนี้อาจหมายความว่า หากเรามีพื้นที่ น้ำและพลังงานที่พืชต้องการเพียงพอ ก็จะสามารถผลิตพืชได้ ไม่ว่าจะอยู่ที่ไหนของโลกก็ตาม

กรุงเทพฯ เมืองอัจฉริยะ (Smart City) อันดับที่ 84 ของโลก

หากพูดถึงเมืองอัจฉริยะ (Smart City) ไทยก็ไม่น้อยหน้า มี Smart City หลายเมืองในหลาย ๆ จังหวัด สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัลของไทย หรือที่เรียกกันว่าดีป้า ซึ่งมีหน้าที่กำกับดูแลสำนักงานเมืองอัจฉริยะระบุว่า ไทยมี Smart City ถึง 30 เมือง ใน 23 จังหวัดทั่วประเทศ (ข้อมูลมิถุนายน 2567) กรุงเทพฯ มี 3 แห่ง ได้แก่ สามย่านสมาร์ทซิตี้ คลองผดุงกรุงเกษม และเมืองอัจฉริยะย่านพระราม 4  ส่วนจังหวัดระยองมีวังจันทร์วัลเลย์ และนครระยองเมืองอัจฉริยะและน่าอยู่ เป็นต้น ก็ตรงตัวเลย Smart City ก็คือเป็นเมืองที่มีระบบอัจฉริยะ แต่ไม่ใช่เรื่องเทคโนโลยีเพียงเรื่องเดียว  ดีป้ากำหนดไว้ 7 ด้าน ได้แก่ สิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ พลังงาน การบริหารภาครัฐ การดำรงชีวิต การเดินทางและการขนส่ง และพลเมืองอัจฉริยะ ซึ่งหากไทยมีเมืองอัจฉริยะมาก ๆ ก็แน่นอนเลย…

ระเบียบโลกหลายขั้วอำนาจ หรือไร้ขั้วอำนาจ?

ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศเป็นเรื่องของการใช้ “อำนาจ” หรือ power เพื่อรักษาผลประโยชน์และความมั่นคงแห่งชาติ ควบคู่กับการดำรงรูปแบบความสัมพันธ์กับประเทศอื่น ๆ …คำอธิบายนี้อาจใช้ในการอธิบายสั้น ๆ เกี่ยวกับแนวคิดเรื่องการแบ่งขั้วอำนาจโลก หรือ Polarity ในความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ โดยคุณ Goedele De Keersmaeker นักวิชาการผู้เชี่ยวชาญเรื่องทฤษฎีความสัมพันธ์ระหว่างประเทศได้ระบุไว้ว่า การแบ่งขั้วอำนาจในโลก จะช่วยอธิบายพฤติกรรมของรัฐต่าง ๆ ได้ดี รวมทั้งช่วยอธิบายเหตุผลที่รัฐบางรัฐแสดงหรือใช้อำนาจ (power) มากกว่ารัฐอื่น ๆ ด้วย นักวิชาการด้านรัฐศาสตร์ได้แบ่งขั้วอำนาจโลกออกเป็นอย่างน้อย 3 ระบบ อ้างอิงจากสถานการณ์โลกตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ได้แก่ ขั้วอำนาจเดียว (unipolarity) ขั้วอำนาจ 2 ขั้ว (bipolarity) และหลายขั้วอำนาจ (multipolarity)   หากไล่เรียงประวัติศาสตร์โลกผ่านสงคราม เราอาจจะเห็นการเปลี่ยนแปลงของขั้วอำนาจโลกได้ชัดเจนขึ้น ในช่วงสงครามเย็น โลกมี 2 ขั้วอำนาจ คือ สหรัฐฯ กับสหภาพโซเวียต และหลังสิ้นสุดสงครามเย็น สหภาพโซเวียตล่มสลาย ระบบขั้วอำนาจโลกเปลี่ยนเป็นขั้วอำนาจเดียว คือ สหรัฐฯ…

สงครามรัสเซีย-ยูเครน เข้าสู่สภาวะใหม่ เมื่อยูเครนจะใช้ขีปนาวุธพิสัยไกลของอเมริกา

ระหว่างนี้ทั่วโลกกำลังสนใจนโยบายรัฐบาลชุดใหม่ของสหรัฐฯ ว่าที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์จะกลับไปใช้แนวทางบริหารและวางนโยบายเหมือนเดิมหรือไม่!? และที่สำคัญคือจะส่งผลเปลี่ยนแปลงอย่างไรต่อความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ … แต่!!..บทความนี้อยากชวนมองบทบาทที่เหลืออยู่ของรัฐบาลประธานาธิบดีโจเซฟ ไบเดน ที่จะต้องลงจากตำแหน่งเร็ว ๆ นี้ แถมกำลังเป็นรัฐบาลที่อยู่ในสภาพ “เป็ดง่อย”

เมื่อสิงคโปร์ปลูกฝังความเป็นจิตอาสาเพื่อเพิ่มมูลค่าให้เยาวชน

เมื่อพูดถึงความเป็นเลิศทางวิชาการ ไม่มีใครปฏิเสธว่าเยาวชนสิงคโปร์ยืนหนึ่งติดอันดับโลก ไม่ว่าจะเป็นการจัดอันดับโลกเวทีไหน โดยการครองแชมป์ในการประเมินสมรรถนะผู้เรียนตามมาตรฐานสากล หรือ PISA (Program for International Student Assessment) ขององค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (Organization for Economic Cooperation and Development-OECD) ทั้งด้านคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ หรือการอ่าน เป็นสิ่งบ่งชี้สำคัญถึงความเป็นที่หนึ่งด้านวิชาการของเยาวชนสิงคโปร์ แถมยังเป็นที่ 1 ของโลกในด้านความคิดสร้างสรรค์จากการประเมินของ PISA ซึ่งจัดขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อปี 2565 ไม่เพียงการรักษามาตรฐานทางวิชาการที่สะท้อนถึงความมุ่งมั่นของสิงคโปร์ในการสร้างคนเพื่ออนาคต แต่สิงคโปร์ยังส่งเสริมให้เยาวชนมีทักษะชีวิตอื่น ๆ เพิ่มด้วย เพื่อพัฒนาศักยภาพที่เป็นตัวของตัวเอง ซึ่งก็แน่นอนว่าจะเป็นประโยชน์กับสิงคโปร์ด้วยในอนาคต บนพื้นฐานความคิดที่ว่า โลกในวันข้างหน้ายากจะคาดเดา การเตรียมตัวให้พร้อมรับกับการเปลี่ยนแปลงที่จะมาเป็นระลอก ทั้งที่เป็นพายุหรือสายลมแผ่วเบา การมีทักษะที่ยืดหยุ่น พร้อมปรับตัว และมีมุมมองแบบสากลจึงเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อให้เด็ก ๆ มีภูมิคุ้มกันมากพอและพร้อมสำหรับการอยู่ในโลกใบนี้ โดยมีความสุขอย่างสมดุลทั้งการเรียนรู้และเมื่อต้องอยู่ในโลกของการแข่งขัน การร่วมกิจกรรมในฐานะอาสาสมัครเป็นวิถีหนึ่งของการเพิ่มทักษะชีวิตนอกห้องเรียนที่น่าสนใจของเยาวชนสิงคโปร์ โดยกาชาดสิงคโปร์ให้ความสำคัญกับเยาวชนว่า เป็นหนึ่งในกำลังสำคัญสำหรับการขับเคลื่อนกิจกรรมของกาชาด เด็ก ๆ เริ่มต้นการเป็นอาสาสมัครผ่านหลักสูตรในโรงเรียน ที่มีการสอนคุณค่าของมนุษยธรรมควบคู่กับการให้ความรู้ทางวิชาการ ซึ่งหลายคนเมื่อเรียนจบและทำงานแล้ว ก็ยังเข้าร่วมเป็นอาสาสมัครอยู่บ่อยครั้ง และมักเป็นกลุ่มแรก…